Việt Nam đề xuất đánh thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang nhằm hạn chế đầu cơ

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó đề xuất bổ sung quy định đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng sẽ áp dụng mức thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức.

Đề xuất nhằm hạn chế tình trạng lãng phí và khuyến khích sử dụng đất hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh thanh khoản thị trường đất nền vùng ven TP.HCM và các địa phương lân cận ảm đạm kéo dài. Theo báo cáo của DKRA Consulting, trong quý III/2026, nguồn cung đất nền sơ cấp tăng nhẹ 1% so với quý trước, nhưng khoảng 95% đến từ các dự án đã mở bán; nguồn cung mới giảm 30%, trong khi lượng tiêu thụ sơ cấp giảm tới 66% so với quý trước.

Ông David Jackson, Tổng giám đốc Avison Young Việt Nam, cho rằng thị trường đất nền vùng ven tăng trưởng nóng thời gian qua một phần do hoạt động đầu cơ, mua đi bán lại theo kỳ vọng tăng giá của quy hoạch, hạ tầng, dẫn đến nhiều dự án vắng bóng cư dân và khả năng khai thác thương mại thấp. Ông cũng lưu ý áp lực bán đã xuất hiện từ nhiều quý trước chủ yếu do lãi vay tăng và thanh khoản suy giảm; nếu phát sinh thêm nghĩa vụ thuế, chi phí nắm giữ sẽ tăng, nhưng đó không phải nguyên nhân duy nhất.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, CEO Công ty Bất động sản Sen Vàng, nhận định đề xuất thuế mới có thể tạo thêm áp lực bán tại một số phân khúc, nhưng chưa đủ cơ sở để dự báo một đợt giảm giá diện rộng. Theo lãnh đạo Sen Vàng, tác động có thể rõ nét hơn tại các khu vực giá đất phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng quy hoạch, hạ tầng tương lai, trong khi nhu cầu ở thực chưa phát triển tương xứng. TS. Bùi Duy Tùng, giảng viên cấp cao Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng mức thuế suất 0,2% cao gần 7 lần so với mức 0,03% đang áp dụng đối với đất ở trong hạn mức, nhưng một sắc thuế đơn lẻ khó giải quyết triệt để tình trạng đầu cơ, lãng phí đất.

Các chuyên gia nhấn mạnh cần phân biệt đất cố tình bỏ hoang với đất chậm đưa vào sử dụng vì nguyên nhân khách quan. Ông Jackson cho rằng thuế cần đi cùng việc nâng cao hiệu quả quy hoạch, tháo gỡ dự án vướng mắc, phát triển nguồn cung phù hợp nhu cầu thực và minh bạch thông tin thị trường. TS. Tùng dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy quy định pháp luật và thủ tục hành chính thường là nguyên nhân lớn nhất khiến đất bị để trống, đồng thời cho biết tại TP.HCM, trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã tham mưu tháo gỡ 143/149 dự án chậm đưa đất vào sử dụng — phần lớn đang bị “kẹt” chứ không đơn thuần là bị “ôm”.