Việt Nam đề xuất giảm 30%-70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế cho doanh nghiệp ngừng hoạt động

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế, đề xuất giảm 30%-70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế và bãi bỏ nghĩa vụ kê khai không cần thiết cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế thuộc diện tạm ngừng hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo Bộ Tài chính, đến ngày 23/10/2026, cả nước có hơn 2,5 triệu người nộp thuế (gồm 287.000 doanh nghiệp, tổ chức và 466.000 hộ, cá nhân kinh doanh) thuộc trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt mã số thuế (03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (06), với tổng số nợ gần 27.805 tỷ đồng. Mức giảm phạt phụ thuộc vào thời điểm hoàn thành hồ sơ: giảm 70% nếu nộp từ khi dự thảo có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027; giảm 50% nếu nộp từ 1/7/2027 đến 31/12/2027; giảm 30% nếu nộp từ 1/1/2028 đến 30/6/2028. Hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế khoán được miễn khoản phạt này. Chính sách không áp dụng với các vụ đã có quyết định xử phạt, hành vi trốn thuế hoặc đang bị điều tra, truy tố, xét xử về gian lận thuế, hóa đơn.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi cho rằng hai dự thảo cho thấy nỗ lực của Bộ Tài chính trong tháo gỡ những tồn tại kéo dài, hỗ trợ hoàn tất nghĩa vụ, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý. Việc giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo thời điểm hoàn thành khuyến khích người nộp thuế chủ động khắc phục sớm; xử lý nợ lệ phí môn bài, xóa tiền chậm nộp giúp giảm áp lực tích lũy.

NCS.Ths. Nguyễn Thái Bình - Giảng viên, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cho biết có hơn 172.000 đơn vị tồn đọng trên 10 năm dù không còn nợ thuế, minh họa cho nghịch lý khi nghĩa vụ hành chính và tình trạng pháp lý vẫn bị treo dù hoạt động kinh tế thực tế đã chấm dứt. Ông đánh giá đề xuất miễn nghĩa vụ nộp tờ khai cho các kỳ không phát sinh thuế là đột phá, triệt tiêu tận gốc nguyên nhân tồn đọng. Theo ông, một doanh nghiệp không hoạt động 10 năm phải bổ sung ít nhất 40 tờ khai VAT và 10 hồ sơ quyết toán thuế TNDN, gánh chi phí ước tính 55 triệu đồng — một nghịch lý điển hình. Chính sách giúp làm sạch cơ sở dữ liệu, giảm ma sát hành chính và cho phép nhà khởi nghiệp từng thất bại quay lại thị trường.