Việt Nam: Xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm phát triển thị trường trong nước

Quốc hội ngày 11 tháng 11 đã nghe báo cáo về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất cho hoạt động giao dịch phái sinh hàng hóa tại Việt Nam.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc xây dựng Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường. Năm 2025, khối lượng giao dịch phái sinh niêm yết toàn cầu đạt 119,29 tỷ hợp đồng, trong đó phái sinh hàng hóa khoảng 10,5 tỷ hợp đồng. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2025 đạt hơn 475 tỷ USD, song giao dịch phái sinh vẫn chủ yếu gắn với các sở giao dịch nước ngoài và sản phẩm dựa trên mặt hàng thế mạnh trong nước còn hạn chế.

Dự thảo Luật gồm 8 chương, 57 điều, quy định giao dịch tập trung qua Sở giao dịch hàng hóa và giao dịch phái sinh trên thị trường phi tập trung (OTC), phân định với mua bán hàng hóa vật chất giao ngay và các sản phẩm thuộc pháp luật chuyên ngành. Dự thảo quy định điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ và các thành viên; yêu cầu về công khai thông tin, giám sát giao dịch, quản lý vị thế, ký quỹ, bảo đảm thanh toán, bảo vệ tài sản khách hàng và xử lý vi phạm; cùng các quy định về kết nối thị trường nước ngoài, thanh toán xuyên biên giới và bảo vệ dữ liệu.

Theo Đề án phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, mục tiêu đến năm 2030 là đưa khoảng 10 mặt hàng sản xuất trong nước vào giao dịch, hình thành giá tham chiếu trong nước cho 3-5 mặt hàng chủ lực và đạt quy mô 8-10 triệu hợp đồng mỗi năm.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi tán thành sự cần thiết xây dựng Luật, đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật; đánh giá kỹ yêu cầu về quốc phòng, an ninh, quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền và mức độ rủi ro của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.