Việt Nam đề xuất quyền chọn chỉ số chứng khoán để mở rộng thị trường phái sinh

Bộ Tài chính Việt Nam đã đề xuất bổ sung hợp đồng quyền chọn chỉ số chứng khoán và tái cấu trúc mô hình bù trừ, thanh toán thông qua dự thảo Thông tư sửa đổi, nhằm mở rộng phạm vi thị trường phái sinh trong nước.

Dự thảo sửa đổi Thông tư 58/2021/TT-BTC lần đầu đưa hợp đồng quyền chọn chỉ số vào khuôn khổ pháp lý, với tài sản cơ sở là chỉ số do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VNX) xây dựng và quản lý. Hợp đồng được thanh toán bằng tiền tại ngày đáo hạn, nhiều mức giá thực hiện được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Dự thảo cũng chuyển vai trò đối tác bù trừ trung tâm (CCP) từ VSDC sang Công ty TNHH Một thành viên Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSC), đồng thời chi tiết hóa cơ chế bù trừ, thanh toán.

Số liệu thị trường tháng 8/2026 cho thấy giao dịch phái sinh tập trung gần như toàn bộ vào hợp đồng tương lai VN30 với bình quân 228.905 hợp đồng/phiên, tăng 12,81% so với tháng 7. Hợp đồng tương lai VN100 chỉ đạt 66 hợp đồng/phiên, còn hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 năm và 10 năm không phát sinh giao dịch. Việc bổ sung quyền chọn được kỳ vọng tạo ra hệ sinh thái đa công cụ, cung cấp thêm công cụ phòng ngừa rủi ro cho quỹ ETF, quỹ mở, doanh nghiệp bảo hiểm và công ty chứng khoán.

Ông Trịnh Hoài Giang, Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán TP.HCM, cho rằng cần “tăng cường độ sâu của thị trường bằng cách cải thiện đồng bộ tất cả các yếu tố” và việc bổ sung quyền chọn có thể đưa thị trường phái sinh Việt Nam “lên một tầm cao mới.” Thông tư dự kiến được ban hành trong năm 2026, sau đó triển khai theo lộ trình từng giai đoạn bắt đầu với quyền chọn chỉ số VN30 chuẩn hóa. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào thiết kế hợp đồng, năng lực quản trị rủi ro tại tổ chức bù trừ, sự tham gia của nhà tạo lập thị trường và mức độ sẵn sàng của nhà đầu tư.