Việt Nam: Đầu tư công kỷ lục nhưng biên lợi nhuận xây lắp vẫn mỏng

Kế hoạch đầu tư công năm 2026 của Việt Nam đạt mức kỷ lục 1,02 triệu tỷ đồng, với giải ngân 8 tháng đạt 509.558 tỷ đồng, tương đương 49,8% mục tiêu năm.

Các nhà thầu lớn như Coteccons, Vinaconex, Fecon và Hòa Bình, Phục Hưng, Đèo Cả và CII đều gắn triển vọng kinh doanh với các công trình công cộng và hạ tầng trọng điểm. Coteccons bước vào niên độ mới với backlog khoảng 51.600 tỷ đồng và đã vượt 62.000 tỷ đồng vào giữa niên độ, lớn hơn 1,7 lần doanh thu cả niên độ trước, tạo cơ sở cho mục tiêu doanh thu kỷ lục 30.000 tỷ đồng.

Các nhà cung cấp vật liệu gồm Hòa Phát, Xi măng Hà Tiên và Nhựa Tiền Phong cũng trông chờ vào nhu cầu nội địa từ dự án giao thông và xây dựng. Hòa Phát đặt mục tiêu sản lượng gần 15 triệu tấn thép trong năm 2026, tăng khoảng 40% so với năm trước, và đang đầu tư nhà máy thép ray và thép đặc biệt tại Dung Quất, dự kiến có sản phẩm đầu tiên trong quý II/2027.

Dù quy mô đầu tư kỷ lục, cải thiện biên lợi nhuận vẫn khó khăn. Quý II/2026, doanh thu và lãi ròng của 100 doanh nghiệp xây dựng khảo sát tăng lần lượt 12% và 52%, nhưng một nửa ghi nhận biên lợi nhuận gộp giảm. Chi phí nhân công tăng, giá thép xây dựng tăng 8-10% và xi măng tăng 3-4% đang bào mòn lợi nhuận nhà thầu.

Dòng tiền cũng là vấn đề khi doanh nghiệp phải ứng vốn trước cho nhân công và vật tư nhưng thanh toán chậm. Tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng lớn – Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và VietinBank (CTG) – đạt 556.511 tỷ đồng tính đến 30/6, tăng khoảng 37% so với cuối 2025, cho thấy vốn đầu tư công chưa đến tay nhà thầu nhanh. Khoản phải thu ngắn hạn của hơn 100 doanh nghiệp xây lắp đạt gần 133 nghìn tỷ đồng cuối quý II, chi phí lãi vay tăng 25% so với cùng kỳ và hệ số bao phủ lãi vay giảm từ 2,7 lần cuối 2025 xuống gần 1,9 lần.