Việt Nam có nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình

Việt Nam đối mặt với nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu không đổi mới mô hình phát triển, các chuyên gia và nhà nghiên cứu chính sách cảnh báo, dù nền kinh tế vẫn duy trì tăng trưởng tương đối cao.

Ngân hàng Thế giới xếp Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình cao từ tháng 7-2026, ghi nhận thành quả cải cách 4 thập kỷ. GDP bình quân đầu người năm 2025 đạt 5.026 USD, nhưng để đạt mục tiêu 8.500 USD vào năm 2030, nền kinh tế không chỉ cần tăng trưởng mà còn phải làm chủ công nghệ, nâng năng suất, phát triển doanh nghiệp nội địa và tăng sức chống chịu, theo các chuyên gia.

TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, dẫn bài học quốc tế: nhiều nước mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình khi lao động không còn rẻ, tài nguyên cạn dần, doanh nghiệp chưa đủ sức nghiên cứu, thiết kế, xây dựng thương hiệu hoặc dẫn dắt chuỗi cung ứng. Ông mô tả tình trạng bị kẹt giữa hai “gọng kìm” — không đủ rẻ để cạnh tranh với nước đi sau, chưa đủ giỏi để cạnh tranh với nước đi trước.

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 9 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 434 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ, theo số liệu của Cục Thống kê. Khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 19,3% tổng kim ngạch, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 80,7%, cho thấy giá trị gia tăng nội địa thấp và sự phụ thuộc vào gia công, lắp ráp. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt chưa đến 30% trong cùng kỳ.