Việt Nam: Tiền gửi dân cư đạt 11,22 triệu tỷ đồng, bài toán vốn dài hạn còn bỏ ngỏ

Tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 11,22 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 7/2026, tăng 8,56% so với cuối năm 2025, trong bối cảnh các chuyên gia thúc đẩy phát triển các kênh đưa tiền tiết kiệm của hộ gia đình thành vốn dài hạn.

Mức tăng so với cuối năm 2025 là khoảng 885.100 tỷ đồng, tương đương 8,6%. Trong vòng 12 tháng tính đến cuối tháng 7/2026, tiền gửi của nhóm này tăng từ 7,8 triệu tỷ đồng lên 11,22 triệu tỷ đồng, thêm hơn 3,4 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ tiết kiệm nội địa của Việt Nam hiện khoảng 37% GDP, và nhà đầu tư cá nhân trong nước chiếm khoảng 85-90% giá trị giao dịch hàng ngày trên thị trường.

Bà Tehmina Khan, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào của Ngân hàng Thế giới, cho rằng Việt Nam không thiếu nguồn lực tài chính với tỷ lệ tiết kiệm khoảng 37% GDP, đồng thời còn tiềm năng lớn chưa khai thác từ nguồn tài chính nước ngoài. Vấn đề cốt lõi là phát triển các kênh và công cụ có khả năng đưa nguồn lực đến đúng lĩnh vực và dự án. Kế hoạch hiện đại hóa cơ sở hạ tầng dự kiến đưa tỷ lệ đầu tư công trên GDP lên khoảng 10% trong 5 năm tới, cao hơn đáng kể chu kỳ trước; Chính phủ vẫn huy động được vốn với chi phí tương đối thấp từ hệ thống ngân hàng và quỹ bảo hiểm xã hội Nhà nước, nhưng khả năng hấp thụ thêm của các nguồn này sẽ là thách thức.

Ông Kojima Kazunobu, tư vấn của JICA, chuyên gia từ viện nghiên cứu của Tập đoàn Daiwa, ước tính nhu cầu vốn của Việt Nam giai đoạn 2026-2030 đạt ít nhất 38,5 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách Nhà nước chỉ đáp ứng được một phần hạn chế. Theo ông, thị trường vốn, đặc biệt là thị trường chứng khoán, sẽ phải đóng vai trò lớn hơn nhiều trong việc dẫn vốn vào khu vực doanh nghiệp; ông dẫn kinh nghiệm Nhật Bản với kế hoạch nhân đôi thu nhập từ tài sản, mục tiêu trở thành trung tâm quản lý tài sản hàng đầu và chương trình NISA mới triển khai năm 2024.

Ông Phan Duy Hưng, Giám đốc Cấp cao Ban Định chế Tài chính của VIS Rating, cho rằng cơ sở nhà đầu tư còn hạn chế là điểm nghẽn lớn của kênh trái phiếu, đặc biệt ở nhóm quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ đầu tư dài hạn. Ông đề xuất phát triển cơ chế định giá dựa trên rủi ro tín dụng gắn với đường cong lợi suất, chuyển chính sách đầu tư sang quản trị rủi ro theo chất lượng tín nhiệm thay vì giới hạn theo mục đích sử dụng vốn, và đa dạng hóa tổ chức phát hành cùng sản phẩm, gồm trái phiếu hạ tầng và cơ chế tăng cường tín dụng từ các tổ chức quốc tế như CGIF hay GuarantCo. Tại Malaysia và Thái Lan, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có quy mô lần lượt khoảng 50% và 30% GDP, với trên 50% người tham gia là nhà đầu tư tổ chức, so với mức dưới 10% tại Việt Nam.