Việt Nam: Cổ phiếu chứng khoán lao dốc khi cuộc đua margin dấy rủi ro

Hơn 80% trong số 43 cổ phiếu chứng khoán được thống kê đã giảm giá tính đến hết phiên ngày 2 tháng 11, sau khi nhịp hồi phục cuối tháng 10 không duy trì được và nhiều mã lùi về vùng giá thấp nhất trong vòng một năm.

Đà giảm diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh quý 3/2026 và chất lượng tăng trưởng từ hoạt động cho vay margin gây sức ép lên tâm lý nhà đầu tư. Trong nhóm công ty chứng khoán mới IPO, TCX đã giảm khoảng 41% từ mức đỉnh sau khi lên sàn, VPX mất 35% và VCK giảm 29%. APG giảm 61,24% khi khoản đầu tư vào cổ phiếu KOS trở thành gánh nặng cho danh mục tự doanh, trong khi VDS mất hơn 40%, VIX giảm gần 35%, SHS giảm 38,3% và CTS giảm 17,76% so với đầu năm.

Diễn biến đảo chiều này nối tiếp một năm 2025 khởi sắc, khi VN-Index tăng 40,87%, cao nhất trong vòng 8 năm, và hơn 60% cổ phiếu chứng khoán tăng giá. VIX dẫn đầu ngành với mức tăng 139,84%, theo sau là SHS (+90,35%) và VND (+59,24%). Bước sang năm 2026, khi cổ phiếu Việt Nam vào rổ FTSE GEIS, số lượng cổ phiếu duy trì được đà tăng ngày càng thu hẹp dù quy mô niêm yết tiếp tục mở rộng.

Nguồn thu từ môi giới tại 44 công ty chứng khoán chỉ còn gần 2.800 tỷ đồng trong quý 3/2026, mức thấp nhất trong 7 quý trở lại đây, trong bối cảnh xu hướng miễn phí giao dịch và giao dịch thuật toán gia tăng. Lãi từ các khoản cho vay và phải thu vẫn mở rộng, khiến margin thành hướng đi trọng tâm, nhưng với lãi suất neo cao, các khoản vay lớn làm gia tăng nguy cơ bán giải chấp khi giá trị tài sản bảo đảm suy giảm.

Ông Bùi Văn Huy, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư CTCP FIDT, đề xuất chú trọng hơn hoạt động cầm cố cổ phiếu, đặc biệt với cổ đông lớn và người nội bộ. Ông kiến nghị tổng hợp dư nợ cầm cố theo từng mã cổ phiếu trên toàn hệ thống công ty chứng khoán qua VSDC hoặc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và công bố định kỳ, yêu cầu công bố ngay khi cổ đông lớn, người nội bộ cầm cố cổ phiếu, giới hạn tỷ lệ cổ phiếu cầm cố trên free-float và áp hệ số rủi ro cao hơn với khoản vay dùng chính cổ phiếu của doanh nghiệp mình làm tài sản bảo đảm.