Việt Nam: Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10% đặt bài toán hiệu quả đầu tư xanh

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi kinh tế Việt Nam phải chuyển sang dựa vào năng suất, hiệu quả đầu tư và năng lực tạo giá trị gia tăng thay vì chủ yếu mở rộng các yếu tố đầu vào, trong đó chuyển đổi xanh được xem là động lực nâng cao hiệu quả đầu tư và năng lực cạnh tranh.

Áp lực chuyển đổi càng rõ nét khi Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu bước vào giai đoạn thực thi chính thức từ tháng 1/2026, cùng các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng chặt chẽ từ nhà mua hàng quốc tế. Đáp ứng tiêu chuẩn xanh đang dần là điều kiện để doanh nghiệp giữ đơn hàng, tiếp cận thị trường và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị để tận dụng cơ hội từ sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu, cho rằng lựa chọn điểm đến đầu tư nay không chỉ dựa trên lợi thế chi phí mà coi trọng cả tính an toàn, khả năng thích ứng và liên kết chiến lược dài hạn.

Ông Thue Quist Thomasen, Chủ tịch NordCham Việt Nam, cho rằng Việt Nam không chỉ cần thu hút thêm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dòng vốn, gắn đầu tư dài hạn với phát triển năng lực nhà cung cấp trong nước và cải thiện hiệu quả năng lượng, kiểm soát phát thải. Hiệu quả chuyển đổi xanh cần phản ánh bằng thay đổi thực chất trong sản xuất thay vì chỉ dừng ở cam kết hay báo cáo ESG, bởi công bố thông tin không đồng nghĩa với khử carbon và một báo cáo phát triển bền vững được xây dựng tốt không tự làm giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm hay giúp doanh nghiệp giành thêm đơn hàng.

Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam Johan Ndisi cho biết giai đoạn 1990-2022, kinh tế Thụy Điển tăng trưởng khoảng 79% trong khi phát thải khí nhà kính giảm hơn 50%, gắn với quá trình đầu tư vào đổi mới sáng tạo và công nghệ sạch. Theo ông, một số doanh nghiệp Bắc Âu tại Việt Nam đã ứng dụng giải pháp xanh trong sản xuất và kinh doanh, từ điện khí hóa cảng biển, sử dụng hệ thống bơm nhiệt đến nâng cao hiệu suất thiết bị công nghiệp, và chuyển đổi xanh không phải là cái giá phải trả cho năng lực cạnh tranh mà chính là động lực thúc đẩy năng lực cạnh tranh. Ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, nhận định trong bối cảnh rủi ro địa chính trị, thương mại, năng lượng, công nghệ và khí hậu khó dự đoán, năng suất, khả năng thích ứng, sức chống chịu và năng lực tạo giá trị mới sẽ ngày càng quyết định vị thế của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, nâng cao hiệu quả đầu tư xanh không chỉ phụ thuộc vào khả năng đổi mới công nghệ của từng doanh nghiệp mà còn gắn với chất lượng môi trường kinh doanh và khả năng tiếp cận nguồn lực; hoàn thiện cơ chế chính sách, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng công cụ tài chính xanh sẽ góp phần giảm chi phí chuyển đổi, đồng thời khuyến khích những dự án có hiệu quả kinh tế dài hạn.