Việt Nam tìm kiếm thị trường trái phiếu hạ tầng để giảm áp lực cho ngân hàng

HÀ NỘI — Hệ thống ngân hàng Việt Nam đang tiến gần tới trần cho vay, với tỷ lệ tín dụng trên GDP chạm mức 150%, khiến các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia phải tìm kiếm nguồn vốn ngoài ngân hàng để tài trợ cho hàng trăm dự án hạ tầng lớn đến năm 2030.

Quốc gia này cần thêm vốn đầu tư công tương đương 2% GDP (khoảng 50-70 tỷ USD) đến năm 2030, bên cạnh hệ thống tín dụng vốn đã căng thẳng. Theo Ngân hàng Nhà nước, nhu cầu tín dụng cho các dự án trọng điểm — gồm đầu tư trực tiếp, PPP và 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội — tổng cộng lên tới 2,49 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026-2030.

Báo cáo gần đây của Fiin Group cho thấy dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt gần 20 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, nhưng cơ cấu vốn vẫn chủ yếu dựa trên tiền gửi ngắn hạn, một sự lệch pha mà Chủ tịch Fiin Group Nguyễn Quang Thuân cảnh báo là rủi ro và kém bền vững. Ông nhấn mạnh rằng việc tiếp tục sử dụng vốn ngắn hạn cho nhu cầu dài hạn sẽ ảnh hưởng đến tính bền vững của nền kinh tế.

Để giải quyết vấn đề này, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang phục hồi rõ nét — phát hành riêng lẻ đạt 576 nghìn tỷ đồng năm 2025, tăng 31,6%, và phát hành ra công chúng gần 52 nghìn tỷ đồng, tăng 36%. Dự thảo nghị định về chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án PPP được kỳ vọng sẽ mở kênh huy động vốn trực tiếp cho hạ tầng, giảm phụ thuộc vào vay ngân hàng.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng thành công phụ thuộc vào việc tạo sân chơi hấp dẫn để nhà đầu tư — chủ yếu là công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và các định chế đầu tư dài hạn — có thể định giá đúng rủi ro như giải phóng mặt bằng, điều chỉnh pháp lý. Nếu dòng tiền dự án không ổn định, minh bạch và có thể dự báo, việc huy động vốn qua thị trường sẽ gặp khó khăn.