Việt Nam: Bài học từ mô hình doanh nghiệp quốc gia Đông Bắc Á cho tăng trưởng

Sự hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn đóng vai trò then chốt trong quá trình công nghiệp hóa và chuyển đổi kinh tế của các nền kinh tế Đông Bắc Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và sau này là Trung Quốc, theo một bài viết trên VnEconomy.

Các nghiên cứu kinh điển của Chalmers Johnson về Nhật Bản, Alice Amsden về Hàn Quốc và Robert Wade về Đài Loan đã ghi nhận điểm chung: phía sau quá trình công nghiệp hóa thành công luôn xuất hiện lực lượng doanh nghiệp đủ quy mô để dẫn dắt các ngành công nghiệp chiến lược. Các doanh nghiệp này không chỉ thúc đẩy đầu tư, đổi mới công nghệ và xuất khẩu mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế.

Bài viết chỉ ra rằng mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển không thay thế vai trò thị trường mà tập trung xây dựng thể chế, hoạch định chiến lược và huy động nguồn lực để hình thành doanh nghiệp có khả năng thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa. Mỗi nền kinh tế lựa chọn cách tiếp cận khác nhau: Nhật Bản hỗ trợ tập đoàn công nghiệp lớn qua chính sách công nghiệp và tài chính, Hàn Quốc tập trung nguồn lực cho các chaebol, Đài Loan xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ với sự hỗ trợ của viện nghiên cứu, còn Trung Quốc phát triển song song doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.

Nghiên cứu kết luận rằng các doanh nghiệp lớn không xuất hiện một cách tình cờ mà là kết quả của chiến lược phát triển theo đuổi trong nhiều thập niên. Để nền kinh tế vươn lên nấc thang cạnh tranh tiếp theo, cần có lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt đủ sức kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu thông qua xuất khẩu, đầu tư quốc tế và chuyển giao công nghệ.