Việt Nam: Ngành Thuế xây dựng 'trợ lý cao cấp' cho người nộp thuế

Cơ quan thuế Việt Nam đang xây dựng hệ thống được kỳ vọng trở thành “trợ lý cao cấp” cho người nộp thuế, với mục tiêu giảm thủ tục hành chính và tự động hóa việc kê khai, theo lãnh đạo ngành Thuế tại hội thảo ở Hà Nội.

Dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2028 sẽ kết nối hệ thống công nghệ thông tin của cơ quan thuế với hệ thống kế toán của doanh nghiệp để doanh nghiệp không phải tự lập báo cáo kê khai thuế, theo ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính). Hệ thống được thiết kế để cung cấp cho ban quản trị, lãnh đạo doanh nghiệp thông tin từ góc độ cơ quan thuế, giúp doanh nghiệp đánh giá vị thế trên thị trường, từ giá mua đầu vào, giá bán sản phẩm đến xu hướng phát triển của ngành hàng và thị phần.

Ông Thành cho biết ngành Thuế cũng sẽ đẩy mạnh mô hình “thuế nhúng”, tích hợp hệ thống kế toán thuế với hệ thống kế toán của doanh nghiệp, cho phép kết nối tự động và đưa ra cảnh báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến hóa đơn, nợ thuế. Ông nói thêm rằng cơ quan thuế sẽ tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và kết nối, liên thông dữ liệu để đơn giản hóa thủ tục hành chính, hướng tới quy trình “zero touch” – hạn chế tối đa sự can thiệp thủ công.

Cũng tại hội thảo, bà Nguyễn Thu Hường, Partner, Trưởng Bộ phận Giải quyết tranh chấp và bất đồng về thuế (KPMG Việt Nam) đánh giá ngành Thuế đang quyết liệt trong ứng dụng chuyển đổi số, đây là tín hiệu tích cực vì trong tương lai người nộp thuế có thể được giảm đáng kể các thủ tục phải thực hiện. Ông Hoàng Thùy Dương, Partner, Trưởng Khối Tư vấn Thuế (KPMG Việt Nam) cho biết các tập đoàn đa quốc gia đã ứng dụng nền tảng công nghệ, trong đó có AI, để quản lý nghĩa vụ thuế trên phạm vi toàn cầu trong nhiều năm, và doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tiếp cận xu hướng này.

Ngành Thuế cũng chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro, sử dụng AI để phân tích báo cáo tài chính và các nguồn thông tin liên quan nhằm nhận diện và cảnh báo rủi ro. Ông Thành cho biết doanh nghiệp tuân thủ tốt và duy trì mức độ rủi ro thấp sẽ ít có khả năng bị chọn kiểm tra, thậm chí có thể không phải trải qua các cuộc kiểm tra trong thời gian dài. Ông lưu ý rằng năm 2025, số cuộc kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp giảm nhưng tổng số thu tăng, cho thấy định hướng quản lý dựa trên rủi ro đang phát huy tác dụng.