Việt Nam: Rời thị trường vẫn là bài toán khó với doanh nghiệp nhỏ

Nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng không thể hoàn tất thủ tục giải thể do các khoản thuế môn bài tồn đọng, tiền chậm nộp và tiền phạt thuế, khiến họ bị mắc kẹt trong tình trạng pháp lý.

Một chủ doanh nghiệp ở Hà Tĩnh đã nộp hơn 30 triệu đồng tiền thuế tồn đọng; một doanh nghiệp thành lập năm 2009 nhưng ngừng hoạt động từ năm 2012 phải xử lý hơn 40 triệu đồng. Một doanh nghiệp tại Hà Nội ước tính số tiền phải nộp khoảng 30 triệu đồng. Cơ quan thuế đã xác định 617.462 doanh nghiệp cần rà soát, trong đó 291.962 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất giải thể.

Tháng 5/2026, Cục Thuế triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế; tháng 8/2026, cơ quan này yêu cầu các chi cục không tự ý đặt thêm giấy tờ và đẩy nhanh xử lý hồ sơ. Dù Nghị quyết 198/2025 chấm dứt thu lệ phí môn bài từ tháng 1/2026, các nghĩa vụ phát sinh trước đó vẫn còn hiệu lực. Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho biết có doanh nghiệp tạm ngừng tới 20 năm nhưng chưa hoàn tất quyết toán thuế.

Cơ quan chức năng đang xem xét phương pháp phân loại rủi ro: doanh nghiệp không hoạt động, không hóa đơn, không doanh thu có thể được áp dụng quy trình rút gọn; các trường hợp mua bán hóa đơn, trốn thuế sẽ bị kiểm tra chuyên sâu. Mục tiêu là giảm chi phí tuân thủ mà không nới lỏng kỷ cương.