Việt Nam: Chiến lược thuế chuyển từ chống suy giảm ngắn hạn sang phát triển năng lực dài hạn

Chính sách thuế của Việt Nam đang chuyển từ hỗ trợ chống suy giảm ngắn hạn sang phát triển năng lực sản xuất dài hạn trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số, theo ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn thuộc Bộ Tài chính.

Thu ngân sách nhà nước 8 tháng đầu năm 2026 đạt trên 2 triệu tỷ đồng, tương đương 80% dự toán cả năm, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Thu ngân sách vượt dự toán các năm từ 2021 đến 2025, riêng năm 2025 vượt 34,74%, đạt 20,63% GDP, cao hơn mức tối thiểu 16% GDP theo mục tiêu của Chiến lược Cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Giai đoạn I (2021-2025) đã hoàn thành vượt chỉ tiêu, ông Phụng nhận định.

Trong giai đoạn hiện tại, ông Phụng kiến nghị chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng, kéo dài đến hết 31/12/2026, cần được đánh giá định kỳ theo nhóm hàng hóa và nhóm đối tượng thụ hưởng, đo lường mức chuyển thuế vào giá bán, biến động tiêu dùng, doanh thu và dòng tiền doanh nghiệp, cũng như phân phối lợi ích giữa người tiêu dùng và người bán. Chính sách gia hạn thuế nên tập trung vào doanh nghiệp sản xuất thực chất gặp khó thanh khoản tạm thời, không kéo dài đồng loạt cho đối tượng có rủi ro mất khả năng thanh toán hoặc tuân thủ thấp.

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện áp thuế suất 15% cho doanh nghiệp có doanh thu đến 3 tỷ đồng/năm, 17% cho doanh thu từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm, và 20% thông thường, cùng mức miễn thuế cho doanh thu dưới 1 tỷ đồng theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Ông Phụng đề nghị giai đoạn cải cách tiếp theo nên thiết kế hành lang chuyển tiếp giảm dần lợi ích thuế khi doanh nghiệp vượt ngưỡng doanh thu, thay vì thay đổi đột ngột, và tăng cường chống tránh thuế qua hợp nhất doanh thu giữa các doanh nghiệp liên kết.