Việt Nam: Doanh nghiệp dệt may tái cấu trúc chuỗi cung ứng để đáp ứng quy tắc xuất xứ CPTPP

Các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng để đáp ứng quy tắc xuất xứ "từ sợi trở đi" của CPTPP, trong khi tỷ lệ sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ ưu đãi vẫn chưa tới 10% kim ngạch xuất khẩu.

Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), cho biết CPTPP thực thi từ tháng 1/2019 đã mở ra cơ hội tiếp cận 12 thị trường thành viên. Kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam vào khu vực này tăng từ 6,27 tỷ USD năm 2018 lên 8,3 tỷ USD năm 2025. Quy tắc "từ sợi trở đi" vẫn là rào cản lớn: khâu sợi cơ bản đáp ứng nhu cầu trong nước, nhưng dệt, nhuộm và hoàn tất vải là điểm nghẽn chính, còn việc tăng nhập khẩu nguyên phụ liệu nội khối khó khả thi do các nước CPTPP không phải nguồn cung chính.

Ông Trần Minh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và thương mại TNG, cho biết trước đây doanh nghiệp chọn nhà cung cấp nguyên liệu dựa trên giá thành, chất lượng và tiến độ giao hàng. Khi CPTPP áp dụng quy tắc "từ sợi trở đi", tiêu chí xuất xứ trở thành điều kiện cốt lõi. TNG đã rà soát, phân loại lại toàn bộ danh mục nhà cung cấp, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với nhà cung cấp vải nội địa và quản trị dữ liệu xuất xứ bằng phần mềm tự phát triển, gắn mã QR hoặc mã ERP cho từng lô nguyên phụ liệu.

Nhiều doanh nghiệp may vẫn sản xuất theo phương thức CMT, phụ thuộc nguyên phụ liệu do khách hàng cung cấp hoặc chỉ định, khiến việc chuyển sang FOB hay OEM gặp khó khăn. Ngành dệt may trong nước mới nội địa hóa khoảng 50% nguyên phụ liệu và tự đáp ứng khoảng 36% nhu cầu vải. Trong 9 tháng năm 2026, ngành chi 11,6 tỷ USD nhập khẩu vải, sau mức 15,2 tỷ USD năm 2025, trong khi nhập khẩu nguyên phụ liệu từ các nước CPTPP duy trì ở mức 1,58-1,59 tỷ USD từ năm 2018 đến năm 2025.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và thương mại đa biên (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam đã thực thi 17 hiệp định thương mại tự do với gần 70 đối tác. Doanh nghiệp cần xây dựng "bản đồ chuỗi cung ứng", xác định nhà cung cấp, các mắt xích thay thế và điểm dễ đứt gãy, đồng thời coi quy tắc xuất xứ là công cụ thiết kế chuỗi cung ứng, chuyển định hướng từ "Made in Vietnam" sang "Made in CPTPP". Hàng hóa Việt Nam mới chiếm hơn 1% tổng kim ngạch nhập khẩu của các nước CPTPP.