Việt Nam và Thái Lan đối mặt với thách thức mới từ kiểm soát chuỗi cung ứng của Mỹ

Mỹ đang áp thuế 20% lên hàng Việt Nam và 19% lên hàng Thái Lan, có hiệu lực từ 07/08/2025, nhưng con số quan trọng hơn là mức thuế 40% áp cho hàng bị xác định là trung chuyển qua Việt Nam — gấp đôi mức thông thường — và không có khả năng giảm nhẹ từ hải quan Mỹ.

Thái Lan đã chấp thuận 736 doanh nghiệp nước ngoài trong bảy tháng đầu năm 2026, tăng 26% so với 583 của cùng kỳ năm trước, với tổng vốn 219.208 nghìn tỷ Baht, tăng 37%. Trung Quốc dẫn đầu về số lượng với 133 doanh nghiệp, chiếm 18%, nhưng xét theo giá trị vốn, Trung Quốc chỉ góp 38.603 nghìn tỷ Baht, đứng sau Singapore với 61.112 nghìn tỷ và Nhật Bản với 45.085 nghìn tỷ.

Ngày 13/08/2026, Văn phòng Chính sách Thương mại và Sản xuất của Nhà Trắng xếp Thái Lan vào nhóm rủi ro bậc hai cùng Việt Nam, Brazil, Indonesia, Malaysia và Thổ Nhĩ Kỳ. Tám nhóm hàng Thái Lan nằm trong diện soát xét có kim ngạch xuất sang Mỹ năm 2025 là 52.23 tỷ USD, chiếm 72.33% hàng Thái bán sang Mỹ; nếu 10-20% trong số đó bị kiểm tra gắt về xuất xứ, phần hàng trị giá 5.2-10.4 tỷ USD sẽ phải chứng minh nguồn gốc.

Việt Nam thu hút 50.36 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong chín tháng đầu năm 2026, tăng 76.4%, vốn thực hiện đạt 21.07 tỷ USD, tăng 12.1% và là mức cao nhất 5 năm. Tuy nhiên, riêng Trung Quốc chỉ đóng góp 2.27 tỷ USD, tức 7.8% vốn đăng ký mới, trong khi Singapore, Hàn Quốc và Luxembourg chiếm tới 68.3%.

Áp lực lên chứng từ xuất xứ của Việt Nam thể hiện rõ trong số liệu thương mại: Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong chín tháng đầu năm 2026 với 140 tỷ USD, còn Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất với 187.34 tỷ USD. Tổng nhập khẩu tăng 36.7%, nhanh hơn nhiều so với mức tăng 24.5% của xuất khẩu, khiến cán cân thương mại từ thặng dư 16.87 tỷ USD cùng kỳ năm trước chuyển sang thâm hụt 19.42 tỷ USD.