Việt Nam ban hành Thông tư 145 nâng chuẩn hạ tầng sau giao dịch chứng khoán

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 145/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC, nhằm nâng cao tiêu chuẩn hạ tầng sau giao dịch cho thị trường chứng khoán.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 16/11/2026, bao quát hoạt động đăng ký, lưu ký; bù trừ, thanh toán trước và khi triển khai đối tác bù trừ trung tâm (CCP); thanh toán trái phiếu doanh nghiệp niêm yết và quản lý các quỹ bảo đảm thanh toán, phòng ngừa rủi ro. Đối với nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức, thông tư kế thừa cơ chế không yêu cầu có đủ tiền trước khi giao dịch (NPF). Khi triển khai CCP, thành viên bù trừ tiếp tục được tự đánh giá, quyết định mức ký quỹ bù trừ ban đầu đối với giao dịch mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ của nhóm này; cơ chế được mở rộng cho một số nhà đầu tư tổ chức trong nước.

Thông tư yêu cầu thành viên bù trừ, ngân hàng lưu ký thanh toán quản lý tách biệt tài sản ký quỹ bù trừ tới từng khách hàng, tách biệt với tài sản ký quỹ của chính mình và của thị trường chứng khoán phái sinh. Tài sản này chỉ được sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ của chính nhà đầu tư đó. Khi thành viên bù trừ hoặc ngân hàng lưu ký thanh toán giải thể, phá sản, tài sản ký quỹ của nhà đầu tư không được phân chia cho chủ nợ, cổ đông; phần còn lại sau khi hoàn tất nghĩa vụ thanh toán phải được hoàn trả cho nhà đầu tư.

"Đây là bước nâng cấp quan trọng đối với hạ tầng sau giao dịch," ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Kafi nhận định. "Cơ chế CCP giúp quản lý tập trung rủi ro đối tác, trong khi bù trừ đa phương hỗ trợ các bên thanh toán trên cơ sở nghĩa vụ ròng, nâng hiệu quả vận hành và tiệm cận thông lệ quốc tế."