Việt Nam: Diễn đàn Phòng vệ thương mại kêu gọi chuyển từ ứng phó sang quản trị rủi ro

Chiến lược phòng vệ thương mại của Việt Nam phải chuyển từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro chủ động, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân phát biểu tại Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026, diễn ra ngày 18/9 tại Hải Phòng.

Các biến động toàn cầu như dư thừa công suất ở nhiều ngành sản xuất, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang gây áp lực lên nền kinh tế Việt Nam có độ mở cao và phụ thuộc vào xuất khẩu, làm gia tăng nguy cơ cạnh tranh không công bằng, gian lận xuất xứ và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, ông Tân nói. Việt Nam đã khởi xướng 62 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại và đang duy trì 37 biện pháp đối với hàng hóa nhập khẩu, theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương).

Ở chiều xuất khẩu, hàng hóa Việt Nam đã bị điều tra phòng vệ thương mại trong 327 vụ việc tại 27 thị trường tính đến giữa tháng 9/2026, riêng 9 tháng đầu năm 2026 phát sinh 27 vụ việc mới, nhiều hơn 4 vụ so với tổng số vụ việc của cả năm 2025. Số lượng vụ việc gia tăng phản ánh rủi ro mở rộng ra ngoài các mặt hàng và thị trường truyền thống, khi doanh nghiệp xuất khẩu phải đối diện phạm vi điều tra rộng hơn, yêu cầu dữ liệu chặt chẽ hơn và bị xem xét đồng thời về bán phá giá, trợ cấp, xuất xứ và lẩn tránh biện pháp.

Ông Lê Sỹ Giảng, Giám đốc Công ty TNHH GH Consults cho biết các sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ việc toàn cầu, cùng với các chính sách mới như thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Hoa Kỳ và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU tạo thêm áp lực tuân thủ. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh các công cụ phòng vệ thương mại nên tạo ra một "khoảng thời gian chiến lược" để doanh nghiệp cải thiện quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì chỉ trông chờ vào bảo hộ, đồng thời việc chuẩn hóa dữ liệu và phối hợp cảnh báo sớm giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp và hải quan là chìa khóa để quản lý rủi ro trước khi thiệt hại trở nên nghiêm trọng.