Việt Nam: Tăng trưởng thương mại đặt ra câu hỏi về khả năng hấp thụ giá trị nội địa

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam 9 tháng năm 2026 đạt hơn 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt hơn 434 tỷ USD (tăng 24,5%), nhập khẩu đạt hơn 453 tỷ USD (tăng 36,7%).

Nhập khẩu tập trung vào tư liệu sản xuất: máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,3% tổng kim ngạch nhập khẩu; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,8%; hàng tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%. Giới chức cho biết nhập khẩu tăng phản ánh nhu cầu nguyên liệu, máy móc phục vụ mở rộng sản xuất, không phải dấu hiệu suy yếu của sản xuất trong nước. Một số doanh nghiệp điện tử đã tăng dự trữ nguyên liệu để phòng ngừa rủi ro nguồn cung, trong khi các tập đoàn lớn tiếp tục mở rộng nhà máy và đầu tư tài sản cố định tại Việt Nam.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương Trịnh Thị Thu Hiền nhấn mạnh cơ cấu nhập khẩu gắn chặt với sản xuất, đầu tư và xuất khẩu. Câu hỏi lớn, theo bà và các diễn giả tại tọa đàm do Tạp chí Công Thương tổ chức, là liệu nguồn lực nhập khẩu có được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, đổi mới công nghệ và giá trị gia tăng giữ lại trong nước hay không.

Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu cho rằng doanh nghiệp Việt Nam phải tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng khả năng cung cấp nguyên vật liệu trong nước cho các doanh nghiệp sản xuất và trực tiếp tham gia các hoạt động kinh tế. Thách thức hiện nay là doanh nghiệp trong nước còn hạn chế về công nghệ, quy mô, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn chuỗi cung ứng, khiến hiệu ứng lan tỏa từ FDI sang khu vực nội địa chưa đạt kỳ vọng. Tại Quảng Ninh, 9 tháng đầu năm có thêm 1.300 doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu nhưng năng lực vẫn hạn chế. Công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp FDI về linh kiện, nguyên liệu, bao bì, logistics và nhiều sản phẩm dịch vụ khác.