Việt Nam sửa đổi Luật Hải quan tạo cơ sở pháp lý cho hải quan số

Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan vào ngày 23/8, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, chuyển trọng tâm từ hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử, tăng kết nối và ứng dụng công nghệ trong quản lý hải quan.

Luật cải cách thủ tục hành chính, số hóa hồ sơ hải quan và tăng cường Cơ chế một cửa quốc gia theo hướng người khai hải quan gửi thông tin, chứng từ dưới dạng thông điệp dữ liệu qua hệ thống một cửa; cơ quan Hải quan quyết định thông quan, giải phóng hàng hóa trên hệ thống. Luật cũng bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ qua Cơ chế một cửa quốc gia. Sửa đổi bao gồm quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong nghiệp vụ.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng cho biết, cải cách cốt lõi là đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục thông qua chuyển đổi toàn bộ chứng từ giấy sang dạng thông điệp dữ liệu điện tử, đẩy nhanh tốc độ xử lý 192 thủ tục hành chính và loại bỏ việc nộp chứng từ giấy đối với thủ tục thông thường. Hệ thống Hải quan số được đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành năm 2026 và vận hành chính thức từ năm 2027, thiết kế theo hướng xử lý phi giấy tờ và kết nối liên thông.

Đến tháng 7/2026, Cục Hải quan đã cung cấp 111 thủ tục hành chính dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong tổng số 186 thủ tục. Thời gian thông quan luồng xanh chỉ tính bằng giây, tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa giảm từ gần 10% xuống khoảng 2,65%, theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI.