Việt Nam: Cần chương trình 'khuyến thương mại điện tử' riêng cho vùng dân tộc thiểu số

Việt Nam cần nghiên cứu xây dựng một chương trình 'khuyến thương mại điện tử' riêng, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, với quy mô đầu tư ít nhất tương đương chương trình xây dựng nông thôn mới hoặc giảm nghèo bền vững, theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp Viện thương mại và Kinh tế quốc tế.

Trao đổi bên lề Hội nghị Xã thương mại điện tử năm 2026, ông Lạng cho rằng thương mại điện tử giúp bà con tiếp cận trực tiếp người mua, mở rộng thị trường và tăng thu nhập, nhưng không phải 'chiếc đũa thần' giải quyết mọi vấn đề. Muốn bán hàng trực tuyến hiệu quả, trước hết phải tổ chức lại sản xuất, bảo đảm chất lượng và nguồn cung, bởi sản xuất còn nhỏ lẻ, sản phẩm chưa có thương hiệu bài bản, chưa đăng ký theo quy định nên khó tham gia các kênh phân phối chuyên nghiệp.

Để nhân rộng mô hình đưa sản phẩm của đồng bào lên sàn thương mại điện tử tại xã Bình Lư (Lai Châu), ông nêu năm yêu cầu: xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, hình thành chuỗi liên kết, bảo đảm nguồn cung ổn định, xây dựng thương hiệu và xác định rõ trách nhiệm khi sản phẩm bị hỏng, lỗi hoặc không bảo đảm chất lượng. Chuỗi liên kết phải bao gồm từ nguyên vật liệu, công nghệ sản xuất đến bảo quản, đóng gói và kiểm định chất lượng, với đầy đủ thông tin ngày sản xuất, hạn sử dụng, để các hộ có thể mở rộng quy mô, từng bước hình thành hợp tác xã, tiến tới thành lập doanh nghiệp.

Ông dẫn Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ xác định thương mại điện tử là động lực tăng trưởng mới, giao Bộ Công Thương hai chỉ tiêu năm 2026: thị trường thương mại điện tử B2C tăng 20-22% và tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 60-62%. Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT đặt mục tiêu đến năm 2030 có 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử và 60% số xã, đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến, đồng thời đào tạo 1 triệu lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cá nhân, cán bộ quản lý nhà nước và sinh viên.

Theo ông Lạng, mỗi địa phương, thậm chí mỗi làng, mỗi xã đều có thể sở hữu nhiều sản phẩm khác nhau, tổng số sản phẩm có tiềm năng đưa lên môi trường trực tuyến có thể lên tới hàng chục nghìn, là nguồn lực lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng. Ông đề nghị hình thành hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ từ chính sách, tổ chức sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, nền tảng công nghệ đến đào tạo và kết nối thị trường, xây dựng đề án mẫu hoặc khung tham chiếu cho các địa phương và tổ chức đào tạo miễn phí, đơn giản, dễ thực hành.