Việt Nam: Trung tâm Fintech VIFC-HCMC ưu tiên hệ sinh thái hơn khung thử nghiệm

Việt Nam đã vượt qua giai đoạn tranh luận về việc có nên cho phép thử nghiệm fintech hay không để tập trung vào thiết kế cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo ra hệ sinh thái bền vững, theo một bài phân tích về Trung tâm Fintech VIFC-HCMC.

VIFC-HCMC đã vận hành từ tháng 2/2026 theo khung pháp lý được tạo ra bởi Nghị quyết 222/2025/QH15. Việt Nam đã có hạ tầng thanh toán số vững chắc: gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch vào cuối năm 2025, thanh toán không dùng tiền mặt vượt 28 lần GDP và có kết nối QR xuyên biên giới. Nghị định 94/2025/NĐ-CP về sandbox trong lĩnh vực ngân hàng cũng đã được ban hành.

Các thách thức chính bao gồm ranh giới pháp lý chồng lấn giữa VIFC và sandbox quốc gia, thiếu hạ tầng kỹ thuật để giám sát thời gian thực, thiếu nhân lực chuyên môn cho các lĩnh vực như kiểm toán hợp đồng thông minh và quản trị rủi ro AI, khó khăn trong việc thu hút khách hàng tổ chức thử nghiệm, và con đường ra khỏi sandbox chưa rõ ràng.

Các mô hình quốc tế cung cấp bài học: Dubai tách trung tâm đổi mới khỏi cơ quan quản lý, Abu Dhabi áp dụng sandbox phân tầng theo rủi ro, Astana đơn giản hóa thủ tục, và Bahrain xây dựng môi trường kỹ thuật dùng chung. Bài phân tích đưa ra bảy bài học cho VIFC-HCMC: coi sandbox là một phần của hệ điều hành quản lý, tách Trung tâm Fintech khỏi cơ quan quản lý, phân tầng sandbox theo rủi ro, ưu tiên những lĩnh vực có hạ tầng sẵn như thanh toán xuyên biên giới và RegTech, xây dựng hạ tầng giám sát cùng lúc với hạ tầng đổi mới, kéo thị trường vào sandbox, và đo lường 'đổi mới an toàn' thay vì số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp.