Việt Nam cân nhắc bơm vốn cho ngân hàng khi tín dụng chịu nhiều ràng buộc

Động thái của Trung Quốc bơm vốn chủ sở hữu cho các ngân hàng nhà nước, sử dụng khoảng 54 tỷ USD từ phát hành trái phiếu đặc biệt, cho thấy một công cụ hỗ trợ tín dụng ít được chú ý mang lại bài học cho Việt Nam, theo phân tích của PGS Trương Quang Thông - Trường Kinh doanh – Đại học Kinh tế TP.HCM.

Khác với bơm thanh khoản hay hạ lãi suất, vốn chủ sở hữu tác động trực tiếp đến khả năng chịu rủi ro của ngân hàng. Vốn cấp 1 cốt lõi quyết định trần tài sản có trọng số rủi ro, vì vậy tăng vốn tạo dư địa mở rộng tín dụng khi ràng buộc vốn là giới hạn. Ở Trung Quốc, Bộ Tài chính dự kiến phát hành 300 tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt để tài trợ một phần chương trình, trong đó Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc huy động 160 tỷ nhân dân tệ và Ngân hàng Công Thương Trung Quốc khoảng 100 tỷ nhân dân tệ, chủ yếu bổ sung vốn cấp 1 cốt lõi.

Với Việt Nam, cách tiếp cận tương tự phải đối mặt nhiều ràng buộc. NHNN theo đuổi đồng thời nhiều mục tiêu — kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, bảo đảm an toàn hệ thống cùng hỗ trợ tăng trưởng — và không thể giảm lãi suất hay mở rộng thanh khoản mà không tính đến chênh lệch lãi suất VND-USD cũng như dòng vốn quốc tế. Ràng buộc thứ ba là chất lượng tài sản: nợ xấu và chi phí dự phòng tăng hấp thụ một phần vốn mới trước khi chuyển thành năng lực cho vay mới.

Ràng buộc mang tính cấu trúc quan trọng nhất: nếu nền kinh tế cần tín dụng ngân hàng tăng nhanh năm này qua năm khác để duy trì tăng trưởng cao, câu hỏi không chỉ là làm thế nào để ngân hàng có thêm vốn, mà còn là tại sao một phần quá lớn nhu cầu vốn dài hạn vẫn đi qua bảng cân đối ngân hàng. Việt Nam cần phát triển các kênh thay thế — trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, bảo hiểm, quỹ đầu tư — để giảm gánh nặng cấu trúc lên chính sách tiền tệ, theo phân tích.