Việt Nam: Sửa Luật Chứng khoán nhằm rút ngắn thủ tục chào bán cổ phiếu lần đầu

Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán sẽ cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện huy động vốn và niêm yết, nhằm phát triển nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Ông Nguyễn Kim Long, Giám đốc bộ phận Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, cho biết dự thảo luật hóa phương án cắt giảm thủ tục hành chính tại Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP. Dự thảo đề xuất bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và cắt giảm một số thành phần hồ sơ, hướng cải cách mà ông đánh giá có ý nghĩa với doanh nghiệp muốn tiếp cận thị trường vốn. Chi phí tuân thủ gồm cả thời gian chuẩn bị hồ sơ và chi phí cơ hội khi bỏ lỡ thời điểm thuận lợi, nên giảm thủ tục giúp doanh nghiệp chủ động hơn về thời gian và chi phí của đợt phát hành.

Theo ông Long, cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn thị trường, mà cần chuyển từ quản lý nặng về thủ tục sang quản lý dựa trên rủi ro, chất lượng thông tin và trách nhiệm của các chủ thể. Khi giảm điều kiện tiền kiểm, chất lượng bản cáo bạch, công bố thông tin, trách nhiệm của tổ chức phát hành và tổ chức trung gian, cùng hậu kiểm và bảo vệ nhà đầu tư càng quan trọng. Ông dẫn Nghị định số 245/2025/NĐ-CP như bước tháo gỡ vướng mắc trước đó trong chào bán, phát hành và niêm yết, và cho rằng quy trình minh bạch, thuận tiện có thể khuyến khích doanh nghiệp FDI quy mô lớn tại Việt Nam cân nhắc huy động vốn và niêm yết trong nước.

Dự thảo cũng cho phép quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tiếp nhận, hoán đổi các loại tài sản khác theo quy định của Chính phủ để lấy chứng chỉ quỹ, tạo dư địa phát triển sản phẩm mới. Dự thảo xử lý giới hạn đầu tư đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu, vì khi quy mô quỹ tăng, việc mô phỏng sát chỉ số có thể khiến tỷ trọng nắm giữ vượt giới hạn chung và buộc quỹ phải bán tài sản hoặc hạn chế nhận thêm vốn. Việc làm rõ cơ sở pháp lý cho dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu và đại lý quản lý tài sản bảo đảm giúp công ty chứng khoán chuyển từ môi giới sang vai trò trung gian vốn toàn diện hơn, nhưng đòi hỏi quản trị xung đột lợi ích và rủi ro cao hơn.