Việt Nam: Già hóa dân số tạo ra thị trường kinh tế bạc 15 triệu khách hàng

Dân số cao tuổi của Việt Nam đã đạt gần 15 triệu người, chiếm khoảng 14,5% tổng dân số, tạo ra nhu cầu ngày càng lớn về dịch vụ chăm sóc người cao tuổi mà các chuyên gia cho rằng vẫn chưa được khai thác do vướng mắc về pháp lý, đất đai và nhân lực.

Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và dự kiến có khoảng 18 triệu người cao tuổi vào năm 2030, theo TS. Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế). Đến năm 2034, Việt Nam sẽ trở thành xã hội già, một quá trình chuyển đổi mà nguồn tin so sánh với 69 năm của Hoa Kỳ và 115 năm của Pháp. Ông Hoàng cho rằng thực tế này đòi hỏi hệ thống chính sách đồng bộ bao gồm duy trì mức sinh thay thế, điều tiết di cư, huy động lao động và mở rộng kinh tế bạc.

Kinh tế bạc bao gồm các sản phẩm và dịch vụ dành cho người cao tuổi — chăm sóc sức khỏe, dưỡng lão, dinh dưỡng, thiết bị hỗ trợ và chi tiêu tiêu dùng liên quan. Bà Bùi Thị Ninh, Phó Giám đốc VCCI-HCM, cho biết mảng này có thể thu hút vốn tư nhân và tạo việc làm. Ông Nguyễn Tuấn Ngọc, Giám đốc Hệ thống Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Bách Niên Thiên Đức, người tiên phong mô hình dưỡng lão tư nhân từ năm 1996, cho biết trung tâm của ông đã hoạt động bảy năm mà không thể xin được giấy phép và sau đó phải chấp nhận danh xưng “cơ sở bảo trợ xã hội ngoài công lập” mà theo ông không phản ánh đúng bản chất dịch vụ dưỡng lão. Ông nói thêm tiền thuê mặt bằng chiếm 35% giá thành dịch vụ vì dự án dưỡng lão thiếu mã ngành chính thức trong quy hoạch sử dụng đất nên không được ưu đãi đất đai hay tín dụng ưu đãi.

TS. Trần Thị Nhị Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, cho biết việc Quốc hội thông qua Luật Dân số và Chính phủ ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng. Lần đầu tiên, các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng và bán trú được pháp lý hóa. Bà cho biết Bộ Tư pháp đã thẩm định dự thảo sửa đổi Nghị định 103/2017/NĐ-CP, đề xuất bỏ thủ tục cấp phép ban đầu, chuyển sang hậu kiểm dựa trên tiêu chuẩn chuẩn hóa. Ông Phạm Đức Mục, Chủ tịch Hiệp hội Điều dưỡng Việt Nam, cho rằng Việt Nam cần sớm công nhận nghề nhân viên chăm sóc người cao tuổi phi y tế, xây dựng chuẩn năng lực và chương trình đào tạo, để công việc chăm sóc trở thành nghề có kỹ năng được trả công và bảo vệ tương xứng.