Việt Nam: Luật Cạnh tranh sửa đổi nhắm vào sức mạnh thị trường của nền tảng số

Chiều 20/10, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong đó các sửa đổi về Luật Cạnh tranh tập trung vào kiểm soát hành vi phản cạnh tranh trên nền tảng số.

Dự thảo bổ sung các tiêu chí xác định sức mạnh thị trường đáng kể của nền tảng số, bao gồm số lượng và giá trị giao dịch qua nền tảng, khả năng kiểm soát dữ liệu, hiệu ứng mạng lưới và rào cản chuyển đổi. Đồng thời, dự thảo liệt kê các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh gắn với kinh tế số như ưu tiên sản phẩm của chính nền tảng, hạn chế người dùng chuyển sang nền tảng khác và khai thác dữ liệu đối tác để cạnh tranh. Quy định hiện hành dựa trên thị phần doanh thu truyền thống cho thấy bất cập: trong năm 2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã hai lần yêu cầu Shopee và Grab rà soát chính sách phí nhưng chưa vụ nào đi đến quyết định xử lý theo Luật Cạnh tranh. Hai sàn Shopee và TikTok Shop chiếm trên 97% doanh thu thương mại điện tử trên các sàn được thống kê, theo nguồn tin báo chí được bài viết dẫn lại.

Luật dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027. Chính phủ sẽ ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết. Tại phiên thảo luận Tổ 3 chiều 20/10, một số đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở thời hiệu xử phạt 5 năm và nghiên cứu bổ sung thủ tục cam kết khắc phục để nền tảng có thể chủ động đề xuất biện pháp khắc phục trước khi bị xác định có vị trí thống lĩnh.