Việt Nam: Ngành ô tô lo ngại về thuật ngữ 'tiêu chuẩn khí thải' mơ hồ trong Nghị định mới

Các nhà sản xuất ô tô trong nước và quốc tế đang cảnh báo rằng ngôn từ thiếu chính xác trong một nghị định của Chính phủ về chuyển giao công nghệ có thể tạo ra rủi ro pháp lý và làm chậm đầu tư vào ngành ô tô Việt Nam.

Các chuyên gia và hiệp hội ngành, bao gồm Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) và Hiệp hội Các nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM), đã chỉ trích Nghị định 101/2026/NĐ-CP vì sử dụng các tiêu chuẩn khí thải như Euro 4 và Euro 5 làm tên gọi cho các công nghệ thuộc diện hạn chế hoặc cấm chuyển giao. Họ cho rằng tiêu chuẩn khí thải đo lường đầu ra của sản phẩm hoàn chỉnh, không mô tả công nghệ, quy trình hay linh kiện sản xuất cụ thể.

"Tiêu chuẩn Euro 4 hay Euro 5 không mô tả dây chuyền, quy trình, bí quyết hoặc giải pháp kỹ thuật được sử dụng để chế tạo chiếc xe," ông Yohan Kim, Giám đốc chất lượng Công ty cổ phần sản xuất ô tô Hyundai Thành Công Việt Nam (HTMV), nhận xét. Ông Lại Quang Huy, Phó tổng giám đốc kinh doanh THACO Auto, cho biết không tồn tại một giao dịch kỹ thuật duy nhất nào mang tên 'công nghệ sản xuất xe đạt Euro 5', mà có hàng trăm công nghệ từ nhiều nhà cung cấp khác nhau kết hợp để tạo ra một chiếc xe đáp ứng tiêu chuẩn khí thải.

Theo lãnh đạo các doanh nghiệp, sự mơ hồ này có thể dẫn đến việc thực thi không nhất quán giữa các cơ quan quản lý và gây bất ổn cho doanh nghiệp. Họ cảnh báo rằng rủi ro pháp lý khó dự báo có thể khiến doanh nghiệp trì hoãn dự án, thu hẹp nội dung chuyển giao hoặc chọn nhập khẩu xe nguyên chiếc thay vì sản xuất trong nước. Điều này sẽ đi ngược lại mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam.

Các hiệp hội đã kêu gọi Chính phủ sửa đổi nghị định để phân định rõ giữa quản lý công nghệ (dựa trên tiêu chí như tuổi đời thiết bị, mức độ tự động hóa, hiệu suất năng lượng) và quản lý sản phẩm (dựa trên quy chuẩn kỹ thuật và kết quả thử nghiệm riêng). Họ nhấn mạnh việc làm rõ ngôn từ pháp lý là cần thiết để tránh các hậu quả ngoài ý muốn, cản trở sự phát triển công nghiệp và tham vọng thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao của Việt Nam.