Việt Nam: Rủi ro nợ xấu ngân hàng gia tăng khi lãi suất tăng cao

Rủi ro nợ xấu trong hệ thống ngân hàng Việt Nam đang gia tăng khi lãi suất huy động vượt 9%/năm và lãi suất cho vay mua nhà thả nổi lên tới 15%, có nguy cơ kích hoạt một chu kỳ nợ xấu mới, theo các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng.

Sacombank, một ngân hàng thương mại cổ phần, báo cáo tỷ lệ nợ xấu ước tính có thể lên tới 5,6% trong nửa đầu năm 2026, buộc ngân hàng phải trích lập hơn 4.700 tỷ đồng dự phòng, có thể khiến lợi nhuận sáu tháng giảm 50% so với cùng kỳ. Trong khi các ngân hàng khác như ABBank duy trì nợ xấu ở mức thấp, số liệu toàn ngành từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy tỷ lệ nợ xấu nội bảng ở mức 3,43% tính đến cuối tháng 5/2026, hoặc 1,55% nếu loại trừ 5 ngân hàng đang trong diện xử lý đặc biệt (VCBNeo, MBV, GPBank, Vikki Bank, SCB). Tỷ lệ nợ xấu gộp, bao gồm nợ đã bán cho VAMC và nợ tiềm ẩn, ở mức 3,9% (1,74% nếu loại trừ 5 ngân hàng nêu trên).

“Lãi suất hiện đã vượt quá khả năng trả nợ của nhiều khách hàng, cả cá nhân lẫn doanh nghiệp,” chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo, đồng thời cho rằng nợ xấu, đặc biệt là nợ xấu bất động sản, có nguy cơ tăng trở lại. Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, rủi ro nợ xấu có thể gia tăng khi doanh nghiệp tiếp tục chịu tác động từ bất ổn địa chính trị và chi phí đầu vào tăng. Tình trạng lãi suất cao đã buộc nhiều người mua nhà phải cắt lỗ, trong khi thị trường bất động sản khó khăn làm chậm tiến độ xử lý nợ của các ngân hàng. Riêng trong 10 ngày đầu tháng 7, Vietcombank có 20-30 thông báo đấu giá tài sản, trong khi Agribank có gần 100 thông báo.

Các chuyên gia phân tích tại VDSC nhận định, nhìn lại hai chu kỳ nợ xấu trước đây (2010-2012 và 2022-2023), lãi suất hiện tại hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng tới khả năng trả nợ của khách hàng, khiến nợ xấu tăng nhanh thời gian tới. Với lãi suất thả nổi 15%/năm, chỉ sau 5-6 năm người vay sẽ phải trả tiền lãi bằng số tiền gốc.

Áp lực càng gia tăng khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành chỉ còn khoảng 75% tính đến cuối quý I/2026, trong khi biên lãi ròng (NIM) đang mỏng dần. Tổng giám đốc VAMC Đặng Đình Thích cho biết quy mô nợ xấu tiềm ẩn và nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn. “Xử lý nợ xấu hiệu quả sẽ giúp khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế,” ông Hoàng Trọng Trường, Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ, nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi cải cách pháp lý để xử lý tài sản bảo đảm. Tổng giám đốc BIDV Lê Ngọc Lâm đề xuất cho phép bán nợ xấu theo giá thị trường, kể cả thấp hơn giá gốc, để giải phóng nguồn lực.