Việt Nam: Dấu hỏi chế biến sâu bô-xít, titan

Việt Nam đang xem xét lại chính sách xuất khẩu bô-xít và titan, trong bối cảnh chính phủ cân đối giữa năng lực chế biến trong nước và nguồn cung nguyên liệu thô.

Bô-xít là một trong những khoáng sản chiến lược có chuỗi khai thác, chế biến tương đối rõ tại Việt Nam. Theo số liệu quy hoạch, trữ lượng và tài nguyên quặng bô-xít tại Lâm Đồng sau sáp nhập vào khoảng 7 tỷ tấn, tương đương 73% tổng trữ lượng và tài nguyên cả nước, trong đó khoảng 3,45 tỷ tấn có khả năng huy động vào sản xuất. Hai tổ hợp Tân Rai và Nhân Cơ, mỗi dự án có công suất 650.000 tấn alumin/năm, đã vận hành thương mại từ năm 2013 và 2018, riêng TKV đã đầu tư hơn 28.170 tỷ đồng cho hai dự án này.

Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam xuất khẩu từ 1,25 triệu đến 1,45 triệu tấn alumin mỗi năm, với kim ngạch từ 466 triệu USD đến 582 triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của năng lực luyện nhôm trong nước, như nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông của Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân có công suất giai đoạn 1 là 150.000 tấn nhôm/năm và dự kiến nâng lên 450.000 tấn đầu năm 2027, đang thay đổi cán cân cung cầu alumin trong nước.

Dự thảo quy định mới về xuất khẩu khoáng sản chiến lược giới hạn sản phẩm bô-xít được xem xét xuất khẩu ở mức hydroxyt nhôm, alumin sản xuất theo công nghệ Bayer và alumin thương mại, không bao gồm quặng nguyên khai hoặc quặng đã tuyển. Với titan, dù có tài nguyên lớn khoảng 611,3 triệu tấn ilmenit và 82,4 triệu tấn zircon, năng lực chế biến còn hạn chế, một số dự án xỉ titan bị đình trệ kéo dài. Dự thảo chỉ xem xét xuất khẩu xỉ titan loại 1 và bột zircon, không bao gồm cát quặng sa khoáng, tinh quặng ilmenit hay quặng đuôi.