Việt Nam: Ngành BESS đối mặt rủi ro chi phí từ an toàn và suy giảm dung lượng

Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) có thể ẩn chứa các chi phí dài hạn lớn hơn giá mua ban đầu, như vụ cháy tháng 1/2025 tại Moss Landing (California) cho thấy, khi Vistra Energy xóa sổ gần 400 triệu USD giá trị sổ sách và Marsh McLennan ước tính tổn thất được bảo hiểm lên tới 180 triệu USD.

Rủi ro an toàn như hiện tượng mất kiểm soát nhiệt phụ thuộc vào chất lượng pin, hệ thống quản lý pin (BMS) và thiết kế module. Các nhà bảo hiểm đã thắt chặt yêu cầu về phòng cháy và kiểm soát nhiệt từ năm 2025, với tiêu chuẩn chứng nhận như UL 9540A ảnh hưởng đến cả phí bảo hiểm và khoảng cách lắp đặt theo tiêu chuẩn NFPA 855.

Suy giảm dung lượng làm giảm âm thầm doanh thu. NREL giả định cần bổ sung khoảng 20% dung lượng sau 10 năm và thêm 20% sau 20 năm — chi phí thường bị bỏ qua khi so sánh giá thiết bị ban đầu. Pin LFP có thể mất 20–30% dung lượng trong 10 năm đầu trong một số điều kiện vận hành nhất định.

Giá pack pin giảm xuống còn khoảng 70 USD/kWh cho lưu trữ tĩnh năm 2025 theo BloombergNEF, khiến đầu tư ban đầu hấp dẫn hơn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về đánh giá chất lượng. McKinsey ước tính đầu năm 2026 rằng các nhà phát triển quản trị tốt rủi ro kỹ thuật và tài chính có thể nâng tỷ suất hoàn vốn trên vốn chủ sở hữu thêm 3–4 điểm phần trăm so với đơn vị chỉ tập trung giảm giá thiết bị.

Tại Việt Nam, khung pháp lý cho BESS đang hoàn thiện. Luật Điện lực sửa đổi năm 2024, có hiệu lực từ năm 2025, lần đầu ghi nhận hệ thống lưu trữ điện. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu 10–16,3 GW BESS vào 2030. Thông tư 62/2025/TT-BCT về đầu tư BESS độc lập đã được ban hành cùng 15 tiêu chuẩn quốc gia. EVN kiến nghị hoàn thiện quy chuẩn phòng cháy riêng cho pin lithium-ion. Quyết định 21/2025/QĐ-TTg quy định thiết bị lưu trữ phải đáp ứng chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, kiểm định để được công nhận dự án xanh và tiếp cận tín dụng xanh.