Việt Nam: Thị trường trái phiếu đối mặt với lãi suất cao, rào cản cấu trúc

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam thiếu cơ chế định giá rủi ro tín dụng rõ ràng, khiến ngay cả những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt cũng khó tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, ông Phan Duy Hưng, Giám đốc Cấp cao Ban Định chế Tài chính tại VIS Rating, chia sẻ với Mekong ASEAN.

Lãi suất coupon phổ biến 13-15% đối với trái phiếu bất động sản thả nổi phản ánh điều kiện kinh doanh khó khăn, áp lực thanh khoản và bất định kinh tế - địa chính trị toàn cầu, theo ông Hưng. Việc chưa có đường cong lợi suất và cơ chế định giá dựa trên rủi ro tín dụng khiến lãi suất trái phiếu hình thành qua thương lượng thay vì phản ánh mức độ rủi ro của từng tổ chức phát hành.

Phát hành mới chậm lại từ đầu năm 2026 do lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt, tập trung chủ yếu ở nhóm bất động sản có nhu cầu tái cấp vốn lớn. Khoảng 130.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới, chiếm hơn một nửa tổng giá trị trái phiếu đáo hạn toàn thị trường, trong đó khoảng 30% thuộc về doanh nghiệp từng chậm thanh toán hoặc gia hạn.

Tỷ lệ thu hồi trái phiếu chậm trả giai đoạn trước đã cải thiện lên khoảng 55% tính đến cuối tháng 9/2026, song rủi ro tái cấp vốn vẫn ở mức cao. Ông Hưng chỉ ra hai điểm nghẽn cấu trúc: cơ sở nhà đầu tư tổ chức dài hạn còn hạn chế (dưới 10% người tham gia so với trên 50% tại Malaysia và Thái Lan) và năng lực thực thi của các tổ chức trung gian.

Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam mới tương đương khoảng 11% GDP, thấp hơn đáng kể so với Malaysia (trên 50%) và Thái Lan (gần 30%). Việt Nam đặt mục tiêu dư nợ thị trường trái phiếu đạt 60% GDP vào năm 2045 theo Quyết định 1413/QĐ-TTg. Ông Hưng cho rằng cần xây dựng hạ tầng định giá rủi ro tín dụng, mở rộng xếp hạng tín nhiệm và đa dạng hóa tổ chức phát hành sang hạ tầng, năng lượng, logistics và sản xuất.