Việt Nam: Giá tín chỉ carbon thấp bộc lộ khoảng trống tài chính xanh

Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD cho nhu cầu vốn khí hậu đến năm 2040, một con số không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng, theo các diễn giả tại hội thảo ở Hà Nội ngày 14/10.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết dư nợ tín dụng xanh đạt trên 856 nghìn tỷ đồng đến cuối tháng 6/2026, tăng 9,87% so với cuối năm 2025 và tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm giai đoạn 2017–2025. Dòng vốn tín dụng xanh tập trung vào nông, lâm, thủy sản (trên 31%) và năng lượng xanh (gần 28%). Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội vượt 6,2 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 31,33% tổng dư nợ.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Trường Đại học VinUni, chỉ ra rằng chi phí xác minh độc lập cho dự án xanh còn cao và việc thiếu đường cong lãi suất trái phiếu xanh chính phủ để làm lãi suất tham chiếu là những rào cản cấu trúc. Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam Đặng Tài An Trang cho biết thêm, sau phiên giao dịch đầu tiên ngày 29/6/2026, giá tín chỉ carbon chỉ dao động 130.000–136.000 đồng (khoảng 5 USD) một tấn, có thể khiến thời gian hoàn vốn giản đơn kéo dài lên 16 năm, vượt quá kỳ hạn tín dụng phổ biến.

Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam Bùi Minh Giáp cảnh báo ngân hàng không thể tự đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn, nhất là khi Quy hoạch điện VIII tính toán riêng ngành điện cần 136 tỷ USD giai đoạn 2026–2030. Ông kêu gọi các tổ chức tín dụng không lấy nhãn xanh thay thế thẩm định tín dụng và phải dự phòng rủi ro giá carbon lao dốc.