Việt Nam: Ngân hàng Nhà nước phân loại AI ngân hàng theo ba mức rủi ro

Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai trí tuệ nhân tạo trong ngành ngân hàng, phân loại hệ thống AI theo ba mức rủi ro thấp, trung bình và cao, mỗi mức có yêu cầu quản trị và an toàn tương ứng.

Theo ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước), con người và tổ chức triển khai phải chịu trách nhiệm cuối cùng, không thể đổ lỗi cho AI hoặc nhà cung cấp. Hệ thống phải cho phép con người can thiệp, ghi đè quyết định hoặc dừng khẩn cấp; khách hàng cần được thông báo khi tương tác với AI và được bảo đảm quyền khiếu nại.

Ông Phan Hoàng Giáp, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Công nghệ Công ty cổ phần An ninh mạng Việt Nam (VSEC), cho biết AI đang tạo thêm sức ép đối với an toàn thông tin ngân hàng khi làm gia tăng số lượng lỗ hổng, chiến dịch tấn công và hỗ trợ hacker xây dựng phương thức xâm nhập tinh vi, khó phát hiện. Công nghệ không phải yếu tố quyết định duy nhất: "Trong mọi cuộc chiến, yếu tố quyết định là con người", ông nhấn mạnh, và các ngân hàng cần đội ngũ kỹ sư đủ năng lực làm chủ, khai thác AI hiệu quả, an toàn.

Tội phạm mạng còn mở rộng tấn công sang khách hàng qua những chuỗi hành vi có tổ chức. Ông Lê Quang Hà, Phó Giám đốc phụ trách Công nghệ Công ty TNHH MTV An ninh mạng Viettel (VCS), cho biết dữ liệu bị đánh cắp được dùng để cá nhân hóa kịch bản lừa đảo, sau đó chiếm đoạt tài sản và phối hợp rửa tiền. Ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), cảnh báo nguy cơ tấn công liên quan đến các mô hình AI ngày càng lớn khi công nghệ được tích hợp sâu vào giao dịch số và hoạt động nghiệp vụ.

Tại VietinBank, quyền truy cập của AI được thiết kế tương ứng với quyền của cán bộ, nhân viên sử dụng hệ thống thay vì cho phép công nghệ khai thác toàn bộ dữ liệu ngân hàng, theo Tiến sĩ Nguyễn Công Thương, Phó Giám đốc Khối Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo VietinBank. Với ứng dụng tra cứu, cung cấp thông tin, AI có thể xử lý và đưa ra gợi ý, nhưng với tác vụ mang tính quyết định, cán bộ phải trực tiếp tham gia và chịu trách nhiệm về quyết định cuối cùng; lãnh đạo TPBank cũng cho rằng không nên trao toàn quyền cho AI, nhất là với quyết định phức tạp hoặc có khả năng gây tổn thất tài chính lớn. Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ phối hợp với Bộ Công an triển khai giải pháp truy vết dòng tiền bằng phương tiện điện tử nhằm rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra gian lận, lừa đảo.