Việt Nam: Xếp hạng tín nhiệm là bước đệm tiếp cận vốn quốc tế

Việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế vẫn còn hạn chế đối với hầu hết doanh nghiệp Việt Nam, nguyên nhân chính là do chưa đáp ứng được các tiêu chí khắt khe của nhà đầu tư toàn cầu, bà Hoàng Việt Phương, Tổng giám đốc Công ty xếp hạng tín nhiệm S&I Ratings, cho biết.

Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính nước ngoài đặt ra yêu cầu cao về tính minh bạch, chất lượng công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro, năng lực tạo dòng tiền và khả năng chống chịu biến động kinh tế. Họ không chỉ quan tâm đến tình hình tài chính hiện tại mà còn chú trọng khả năng duy trì năng lực tín dụng dài hạn của bên vay. Đối với các thương vụ phát hành trái phiếu quốc tế hoặc vay hợp vốn quy mô lớn, nhà đầu tư toàn cầu vẫn ưu tiên tham chiếu kết quả từ Moody's, S&P Global hoặc Fitch Ratings.

Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm nội địa có thể đóng vai trò bước đệm, giúp doanh nghiệp nâng cao chuẩn mực quản trị, tính minh bạch và quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế trước khi tiếp cận nhà đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, ba rào cản chính đang ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam: nhận thức hạn chế khi xem xếp hạng là chi phí tuân thủ thay vì công cụ chiến lược; dữ liệu và tính minh bạch của doanh nghiệp vừa và nhỏ còn yếu; và việc sử dụng kết quả xếp hạng trong quyết định đầu tư và xác định chi phí vốn chưa phổ biến dù khung pháp lý đã có nhiều phát triển.

Rủi ro lớn đối với doanh nghiệp vay ngoại tệ trong khi nguồn thu chủ yếu bằng đồng Việt Nam là rủi ro tỷ giá. Khi VND mất giá so với ngoại tệ, nghĩa vụ trả nợ quy đổi sang VND gia tăng, gây áp lực lên dòng tiền và khả năng thanh toán. S&I Ratings đánh giá không chỉ quy mô nợ ngoại tệ mà còn xem xét sự tương thích giữa đồng tiền vay và nguồn thu, cơ cấu lãi suất, kỳ hạn nợ và lịch thanh toán, cũng như việc sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi tỷ giá hoặc lãi suất. Tổ chức này đặc biệt chú trọng phân tích khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước các kịch bản bất lợi về tỷ giá và lãi suất thông qua kiểm tra sức chịu đựng (stress test), đánh giá dự phòng thanh khoản, khả năng tiếp cận nguồn vốn thay thế và sự cân đối giữa kỳ hạn nguồn vốn với dòng tiền tạo ra.