Việt Nam: Kho hàng tối cần khung pháp lý rõ ràng hơn, chuyên gia nói

Việc Việt Nam đẩy mạnh phát triển các "kho hàng tối" tự động — những cơ sở vận hành bằng robot, cảm biến và phần mềm với sự hiện diện tối thiểu của con người — đang tạo ra những câu hỏi pháp lý mà các quy định hiện hành chưa giải quyết trực tiếp.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đầu năm 2026 đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ, trong khi thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, theo Tổng cục Thống kê. Áp lực này đang thúc đẩy các doanh nghiệp logistics nâng cấp từ kho truyền thống lên kho thông minh.

ThS. Nguyễn Thị Duyên (Học viện Tài chính) cho rằng tự động hóa thay đổi cách xác định trách nhiệm. "Khi một robot làm hư hỏng hàng hóa, trách nhiệm có thể liên quan đến thiết bị, phần mềm, dữ liệu, quy trình vận hành hoặc bảo trì. Việc xác định trách nhiệm giữa đơn vị vận hành, nhà cung cấp thiết bị và đơn vị phát triển giải pháp công nghệ cần có căn cứ rõ ràng", bà Duyên nói.

Nghị định 163/2017/NĐ-CP hiện vẫn là nền tảng pháp lý cho dịch vụ logistics, nhưng kho tự động đã chuyển các thành phần cốt lõi sang dữ liệu, phần mềm điều khiển, robot và kết nối hệ thống. Khung pháp lý đang từng bước mở rộng — Luật Thương mại điện tử mới, nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, và Bộ Công Thương đang xây dựng tiêu chí phân loại trung tâm logistics.

Ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng chính sách cần nhìn kho tự động không chỉ là nơi chứa hàng mà là hạ tầng logistics số. "Khi công nghệ trở thành một phần cấu thành của kho, chính sách cũng cần chuyển theo, thay vì chờ mô hình hoàn chỉnh mới xây dựng quy định", ông nói.