Việt Nam: Nguồn lực DATC phải theo kịp nhiệm vụ sau Nghị định 358

Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (DATC) đang đối mặt với khoảng cách ngày càng lớn giữa nhiệm vụ pháp lý và nguồn lực tài chính sau khi một nghị định mới mở rộng phạm vi hoạt động sang xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng, dự án bất động sản và tài sản có nguồn gốc từ Nhà nước, theo kinh nghiệm hoạt động của công ty.

Nghị định số 358/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ năm nay, chính thức xác định DATC là công cụ của Chính phủ hỗ trợ cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và các thành phần kinh tế khác. Nghị định cho phép DATC mua, quản lý, xử lý nợ và tài sản có nguồn gốc từ Nhà nước, quản lý tài sản công, xử lý dự án bất động sản và tham gia tái cơ cấu doanh nghiệp thuộc nhiều thành phần kinh tế.

Tuy nhiên, vốn điều lệ hiện tại của DATC là 6.000 tỷ đồng. Từ khi thành lập, công ty đã xử lý khoảng 58.200 tỷ đồng nợ tính theo giá trị sổ sách thông qua khoảng 145 phương án mua nợ theo cơ chế thị trường. DATC cũng đã tiếp nhận nợ và tài sản của 2.715 doanh nghiệp nhà nước, gồm 1.062 doanh nghiệp trung ương và 1.653 doanh nghiệp địa phương, qua đó thu về gần 900 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Riêng năm 2024, tổng doanh số mua nợ của DATC đạt 4.257 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay, bằng 256% kết quả năm 2023. Con số này tương đương khoảng 71% vốn điều lệ hiện tại. Một phương án mua và xử lý nợ thường kéo dài bình quân 3-5 năm, trường hợp tái cơ cấu toàn diện có thể lên tới 5-7 năm, khiến vốn bị ứ đọng trong thời gian dài.

Với khả năng tiếp cận vốn vay hạn chế do chu kỳ thu hồi dài và dòng tiền không đều, vốn điều lệ trở thành nền tảng chủ yếu để DATC triển khai hoạt động. Công ty phải đồng thời thực hiện hai nhóm nhiệm vụ có tính chất khác nhau: hoạt động theo cơ chế thị trường đòi hỏi bảo toàn và phát triển vốn, và nhiệm vụ theo chỉ định của Chính phủ, nơi lợi nhuận không phải lúc nào cũng là ưu tiên hàng đầu, khiến nguồn vốn đầy đủ trở nên thiết yếu cho cả hai vai trò.