Việt Nam: Bùng nổ thanh toán số gia tăng rủi ro an ninh mạng cho ngân hàng

Sự phát triển nhanh chóng của thanh toán số tại Việt Nam đang làm gia tăng rủi ro an ninh mạng cho các ngân hàng, khi gian lận sử dụng AI ngày càng tinh vi.

Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Thu cho biết an ninh, an toàn, bảo mật không phải là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu, và việc thanh toán dịch chuyển mạnh lên môi trường số mang lại lợi ích về tốc độ và tiện ích nhưng cũng kéo theo sự gia tăng của gian lận công nghệ cao. Thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam tăng trưởng 30-40%/năm trong nhiều năm, hiện khoảng 89% người trưởng thành có tài khoản ngân hàng và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương 28 lần GDP.

Theo Bộ Công an, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam vượt 8.000 tỷ đồng trong năm 2025. PGS-TS. Lê Thanh Tâm, Viện Ngân hàng - Tài chính (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, vì chỉ 32% nạn nhân trình báo cơ quan chức năng, nghĩa là thiệt hại thực tế có thể lớn gấp nhiều lần. Ngân hàng Nhà nước công bố 592.000 tài khoản, ví điện tử nghi gian lận tính đến cuối năm 2025, và một khảo sát cho thấy khoảng 41% người được hỏi mới chỉ có kiến thức tài chính ở mức sơ khai hoặc chưa có kiến thức.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng lo ngại tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, và NHNN đang phối hợp với Bộ Công an để phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi lừa đảo. Nhờ làm sạch dữ liệu, tội phạm trong lĩnh vực ngân hàng giảm đáng kể, với gần 175 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và gần 3 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư tính đến cuối tháng 9/2026. Hệ thống SIMO đã kết nối 147 tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán, cảnh báo hơn 5,4 triệu lượt khách hàng và giúp tạm dừng hoặc hủy giao dịch với tổng số tiền hơn 6.000 tỷ đồng.