Việt Nam: Mục tiêu tăng trưởng 2 con số thách thức chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, nhưng nền kinh tế bước vào chặng đường này mà chưa có sẵn mô hình, theo nhận định của các chuyên gia tại Hội thảo của Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF, Bộ Tài chính).

Trường hợp của Bắc Ninh, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 vào ngày 20/9 tới, minh họa cho thách thức này. Tỉnh từng tăng trưởng nhanh nhờ công nghiệp, FDI và sản xuất điện tử, nhưng tỷ lệ giá trị gia tăng trên giá trị sản xuất còn thấp, phụ thuộc nhiều vào gia công và lắp ráp. PGS.TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia nhấn mạnh bối cảnh bên ngoài không còn thuận lợi, với tăng trưởng toàn cầu khoảng 3% giai đoạn 2026-2030 so với 3,5% của giai đoạn 2021-2025, thương mại cũng chậm lại.

Trong nước, GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 tăng 6,3%/năm, nhưng mục tiêu giai đoạn 2026-2030 được nâng lên ít nhất 10%. Tốc độ tăng năng suất lao động phải tăng từ 5,2% lên khoảng 8,5%/năm; đóng góp của TFP từ 47% lên trên 55%; tỷ trọng kinh tế số từ 14% lên 30% GDP; vốn đầu tư toàn xã hội từ 33,3% GDP lên khoảng 40%. Ông Lực lưu ý tất cả chỉ tiêu này đều chưa đạt được trong giai đoạn trước. Ông đề xuất thực hiện đồng thời ba đột phá – thể chế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cơ sở hạ tầng và nhân lực – thay vì tuần tự.

Chỉ số ICOR của Việt Nam ở mức 6,4 trong giai đoạn 2021-2025, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn thấp. Bắc Ninh được kỳ vọng chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn và gia công sang tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, với đề xuất coi chỉ tiêu VA/GO (giá trị gia tăng trên giá trị sản xuất) là mục tiêu song hành cùng tốc độ tăng trưởng GRDP.