Việt Nam: Dự thảo Luật Hải quan đưa AI vào quản lý xuất nhập khẩu

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, trình Quốc hội ngày 3/8, tạo nền tảng pháp lý cho mô hình hải quan số với dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và quản lý rủi ro dựa trên mức độ tuân thủ.

Dự thảo gồm 4 điều, mở rộng khái niệm người khai hải quan bao gồm chủ quản nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh và dịch vụ quá cảnh. Điều 16a mới yêu cầu xác thực định danh điện tử bắt buộc cho tất cả giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.

Hai chế định mới được bổ sung: kiểm định hải quan (sử dụng phương tiện kỹ thuật để phân loại hàng hóa) và quản lý tuân thủ (thu thập dữ liệu, đánh giá mức độ tuân thủ để áp dụng cơ chế ưu tiên). Cả hai quy trình đều được tự động hóa bằng công nghệ số và AI.

Dự thảo cũng cắt giảm thủ tục hành chính trong 5 lĩnh vực: bãi bỏ điều kiện kinh doanh đại lý hải quan; bãi bỏ chế định kho bảo thuế; nâng thời hạn lưu giữ hàng tại kho ngoại quan và cửa hàng miễn thuế lên 24 tháng; tăng thời hạn lưu giữ tại địa điểm gom hàng lẻ lên 180 ngày; cho phép người khai hải quan tự thông báo tuyến đường vận chuyển.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp ủng hộ định hướng số hóa nhưng đề nghị làm rõ tiêu chí kỹ thuật, cơ chế giải quyết tranh chấp và tránh chồng chéo giữa quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ.