Việt Nam: VEFTA mở cửa sau 14 năm đàm phán, VCCI cảnh báo rào cản

Việt Nam và bốn nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) đã ký kết hiệp định thương mại tự do VEFTA sau 14 năm đàm phán, nhưng ưu đãi thuế quan không đồng nghĩa với việc dễ tiếp cận thị trường, theo ý kiến nêu tại hội thảo do VCCI tổ chức tại Hà Nội sáng 11/11.

Các nước EFTA cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi hiệp định có hiệu lực đối với hơn 90% số dòng thuế, tương đương 99,5% kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam. Toàn bộ hàng công nghiệp, gồm cả thủy sản, được hưởng thuế suất 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực; nhiều mặt hàng nông sản chủ lực như cà phê, gạo, rau quả và mật ong cũng được xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam cam kết tự do hóa 86,7% số dòng thuế, tương đương 100% kim ngạch nhập khẩu từ EFTA. Trong đó, 38,56% số dòng thuế được xóa bỏ ngay; 0,67% sau 3 năm; 0,67% sau 5 năm; 15,66% sau 7 năm; 27,94% sau 10 năm và 0,04% sau 15 năm. Một số dòng thuế giảm về mức 5% theo lộ trình 10 hoặc 12 năm; 13,81% số dòng thuế không cam kết.

Bà Nguyễn Sơn Trà, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương), cho biết hiệp định mở ra cơ hội đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh qua hợp tác về năng lượng tái tạo, công nghệ sạch và kinh tế tuần hoàn. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, lưu ý cửa mở nhưng hàng hóa không tự đi qua, dẫn khảo sát về EVFTA cho thấy khoảng 1/3 doanh nghiệp chưa tận dụng được ưu đãi thuế quan do không đáp ứng quy tắc xuất xứ.

VEFTA đã được ký kết nhưng chưa có hiệu lực; Bộ Tài chính đang chuẩn bị dự thảo nghị định ban hành biểu thuế để thực thi. Ông Tuấn cho biết hiệp định có cơ chế cho phép cộng gộp xuất xứ với nguyên liệu phi nông nghiệp từ ASEAN và EU trong những trường hợp đáp ứng điều kiện, có thể là lợi thế nếu doanh nghiệp nắm chắc quy định, kiểm soát hồ sơ nguyên liệu và chứng từ chứng minh xuất xứ.