Việt Nam: Hiệp định VEFTA có mức cắt giảm thuế quan không đồng đều giữa các nước thành viên

Xuất khẩu của Việt Nam sang bốn nước EFTA đạt 405 triệu USD, một phần nhỏ so với 1,2 tỷ USD hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ khối này trong năm 2025, khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều tăng gần 29% lên khoảng 2 tỷ USD.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA) được ký kết tại Hà Nội ngày 18/10/2026 với bốn thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Sáng 11/11, Liên đoàn Công nghiệp và thương mại Việt Nam tổ chức hội thảo tại Hà Nội nhằm làm rõ cơ hội cũng như những lưu ý cho doanh nghiệp Việt Nam. Tính đến hết tháng 9/2026, riêng Thụy Sĩ có 247 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 tỷ USD.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực sang khối này là giày dép, dệt may, thủy sản, linh kiện điện, điện tử và cơ khí, trong khi hàng nhập khẩu chủ yếu là máy móc, thiết bị, thực phẩm và đầu vào công nghệ cao. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban pháp chế VCCI, cho rằng hai nền kinh tế có sự bổ trợ rõ rệt, khi EFTA mạnh về công nghệ, tài chính, thực phẩm và năng lượng còn Việt Nam có thế mạnh về năng lực sản xuất.

Bà Nguyễn Phương Linh, Trưởng phòng Hội nhập kinh tế tài chính, Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính), cho biết Thụy Sĩ và Liechtenstein cam kết xóa bỏ thuế quan ngay với khoảng 85% số dòng thuế, trong đó khoảng 40% mặt hàng nông nghiệp và 100% mặt hàng công nghiệp. Na Uy xóa bỏ ngay với hơn 90,7% số dòng thuế, gồm 53% mặt hàng nông nghiệp và 100% mặt hàng công nghiệp; Iceland xóa bỏ ngay với hơn 94% số dòng thuế, gồm 74% mặt hàng nông nghiệp và gần 100% mặt hàng công nghiệp.

Bà Nguyễn Sơn Trà, Phụ trách phòng WTO, đàm phán và thực thi hiệp định, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và thương mại đa biên (Bộ Công Thương), cho rằng hiệp định giúp Việt Nam đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư chất lượng cao và chuyển giao công nghệ trong tài chính, dược phẩm, năng lượng tái tạo và công nghiệp công nghệ cao, đồng thời nâng năng lực doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu. Ông Đậu Anh Tuấn dẫn khảo sát của VCCI về EVFTA cho thấy khoảng 1/3 doanh nghiệp chưa tận dụng được ưu đãi thuế quan do không đáp ứng quy tắc xuất xứ hoặc thiếu thông tin, và cho biết VEFTA đã ký nhưng chưa có hiệu lực, trong khi Bộ Tài chính đang chuẩn bị dự thảo Nghị định ban hành biểu thuế ưu đãi.