Việt Nam: Doanh nghiệp xuất khẩu cần chứng minh xuất xứ chặt chẽ hơn sau khi Mỹ xếp Việt Nam vào Tier 2

Hoa Kỳ đã xếp Việt Nam vào nhóm Tier 2 về nguy cơ trung chuyển hàng hóa bất hợp pháp, đặt ra yêu cầu cao hơn trong kiểm chứng xuất xứ, và doanh nghiệp cần xây dựng hồ sơ bằng chứng toàn diện để chứng minh hàng hóa thực sự được sản xuất tại Việt Nam, theo một chuyên gia.

PGS.TS Đinh Công Hoàng, nghiên cứu viên cao cấp, cho rằng C/O chỉ là trang đầu của hồ sơ xuất xứ. Hải quan Hoa Kỳ xem xét liệu có diễn ra "chuyển đổi đáng kể" hay không và không có một tỷ lệ giá trị gia tăng duy nhất. Doanh nghiệp nên chuẩn bị năm nhóm bằng chứng: nguyên liệu và nhà cung cấp; quá trình sản xuất; năng lực thực tế (máy móc, lao động, điện); giá thành và giá trị tạo ra tại Việt Nam; vận chuyển và quyền sở hữu, trong đó khả năng kiểm tra chéo là then chốt.

Đối với hàng hóa có rủi ro cao, ông Hoàng cho rằng doanh nghiệp nên xin phán quyết trước từ Hải quan Hoa Kỳ và phối hợp với nhà nhập khẩu. Các hiệp hội ngành nên xây dựng "hộ chiếu bằng chứng" cho từng nhóm sản phẩm với danh mục dữ liệu tối thiểu và mẫu phản hồi. Ông cũng khuyến nghị Việt Nam phát triển nền tảng phân tích rủi ro xuất xứ quốc gia sử dụng dữ liệu dùng chung và trí tuệ nhân tạo, nhưng luôn có sự giám sát của con người.

Nền tảng này sẽ sử dụng các dấu hiệu như nhập và xuất cùng mã HS trong thời gian rất ngắn, giá trị gần tương đương, xuất khẩu tăng đột biến nhưng năng lực không thay đổi, doanh nghiệp mới thành lập nhưng kim ngạch lớn, hoặc có liên hệ với thực thể từng bị điều tra. Việc triển khai thành công sẽ giảm vi phạm thực, đẩy nhanh thông quan cho doanh nghiệp tuân thủ, và nâng cao năng lực giải trình của Việt Nam với các đối tác thương mại.