Việt Nam: Doanh nghiệp FDI chiếm ưu thế xuất khẩu nhưng vắng bóng trong danh sách nộp thuế hàng đầu

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong tám tháng đầu năm 2026 nhưng chỉ đóng góp khoảng 18% tổng số thuế của 200 doanh nghiệp hàng đầu, theo dữ liệu công bố tại Lễ Vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2026 diễn ra ngày 15/9.

Tổng số thuế và các khoản nộp của 200 doanh nghiệp trong bảng xếp hạng đạt 989.300 tỷ đồng, tăng 25% so với kỳ xếp hạng trước và đóng góp hơn 37% vào tổng thu ngân sách quốc gia khoảng 2,65 triệu tỷ đồng năm 2025. Khối tư nhân áp đảo với 99 đại diện, doanh nghiệp Nhà nước chiếm 73 vị trí, trong khi khối FDI và liên doanh chỉ có 28 cái tên. Các tập đoàn xuất khẩu chủ lực như Samsung, Intel và Canon vắng bóng.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng nguyên nhân đến từ hai yếu tố. Việt Nam chủ yếu gia công, lắp ráp, nhập khẩu lớn nguyên liệu, linh kiện khiến giá trị gia tăng nội địa thấp, trong khi chính sách ưu đãi thuế với các cơ chế miễn thuế 4 năm, giảm 50% trong nhiều năm hoặc thuế suất 15% được sử dụng để thu hút đầu tư.

Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, chuyển từ ưu đãi thuế truyền thống sang cơ chế hỗ trợ chi phí gắn với hiệu quả dự án. Cơ chế mới tập trung hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng, cải tiến sản phẩm và công nghệ, hỗ trợ chi phí tạo tài sản cố định ban đầu, và tài trợ liên kết đào tạo, nghiên cứu giữa doanh nghiệp với viện trường.