Việt Nam: FDI chiếm 80% xuất khẩu, doanh nghiệp nội vẫn ở khâu giá trị thấp

Hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đến từ khu vực FDI, nhưng mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước còn yếu, khiến các doanh nghiệp nội địa chủ yếu tham gia ở các khâu giá trị thấp như bao bì, đóng gói.

Tại buổi giao lưu chuyên đề do Câu lạc bộ Doanh nghiệp dẫn đầu LBC tổ chức, chuyên gia kinh tế - tài chính quốc tế Trần Quốc Hùng cho biết Việt Nam được hưởng lợi từ quá trình dịch chuyển sản xuất toàn cầu theo chiến lược China Plus One hoặc Plus Two, thu hút bình quân 35-38 tỷ USD vốn FDI đăng ký mỗi năm. Tuy nhiên, khu vực FDI vẫn vận hành như "ốc đảo biệt lập", doanh nghiệp nội chỉ cung cấp bao bì, đóng gói ở phân khúc thấp, còn linh kiện cốt lõi và bán thành phẩm công nghệ cao đều nhập khẩu.

Chỉ số giá trị gia tăng nội địa (DVA) của Việt Nam chỉ khoảng 39%, thấp hơn đáng kể so với mức 40-60% của các nền kinh tế mới nổi. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, các chuyên gia nhấn mạnh cần nâng năng suất lao động thông qua tự động hóa và AI, khi tỷ lệ lao động có chứng chỉ, bằng cấp chỉ khoảng 21% so với mục tiêu 35-40%. Bà Phạm Thị Mỹ Lệ, Chủ tịch HĐQT L&A, cho rằng ứng dụng AI có thể giúp năng suất tăng 1,5-2 lần tùy công đoạn.

Ông Trần Quốc Hùng cũng kiến nghị chuyển hướng chính sách thu hút FDI từ chiều rộng sang thực chất, yêu cầu doanh nghiệp FDI có lộ trình đào tạo nhân sự Việt thay thế lao động nước ngoài trong vòng 5 năm và phải liên doanh, liên kết để doanh nghiệp Việt tham gia cung ứng bán thành phẩm. Ông cũng kêu gọi phát triển đồng bộ thị trường vốn gồm cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ tài chính chuyên nghiệp như quỹ đầu tư tương hỗ, quỹ hưu bổng để dẫn dắt dòng tiền tiết kiệm vào sản xuất.