Việt Nam: Khu vực FDI chiếm 80,7% kim ngạch xuất khẩu chín tháng

Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, đóng góp 350,41 tỷ USD, tương đương 80,7% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa chín tháng đầu năm 2026 của Việt Nam, trong khi khu vực kinh tế trong nước chiếm 19,3%, tương đương 83,89 tỷ USD.

Theo Cơ quan Thống kê Quốc gia, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa chín tháng đạt 434,3 tỷ USD. Tỷ trọng của khu vực FDI đặt ra câu hỏi chính sách về phần giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam, thu nhập thuộc về các chủ thể trong nền kinh tế và năng lực sản xuất được tích lũy sau mỗi chu kỳ đầu tư.

Theo phương pháp thương mại theo giá trị gia tăng của OECD, tỷ trọng giá trị gia tăng có nguồn gốc nước ngoài trong xuất khẩu gộp của Việt Nam tăng từ 36% năm 2005 lên 48% năm 2020, theo Báo cáo Khảo sát kinh tế Việt Nam năm 2025 của OECD. Tỷ lệ này áp dụng cho tổng xuất khẩu, không phải riêng khu vực FDI và không phải số liệu năm 2026, nên không thể lấy tỷ trọng 80,7% trừ đi 48% để tính phần giá trị nền kinh tế giữ lại.

Báo cáo FDI Qualities Review of Viet Nam 2026 của OECD cũng nhấn mạnh những hạn chế đối với khả năng lan tỏa năng suất và công nghệ từ khu vực đầu tư nước ngoài sang doanh nghiệp trong nước. Nguyên liệu, linh kiện mua từ nhà cung cấp hoạt động tại Việt Nam có thể đến từ doanh nghiệp có vốn nước ngoài, nên tỷ lệ nội địa hóa có thể tăng mà doanh nghiệp do người Việt Nam sở hữu chưa chắc tham gia chuỗi cung ứng nhiều hơn.

PGS Trương Quang Thông, Trường Kinh doanh – Đại học Kinh tế TP.HCM, lưu ý lợi nhuận thuộc về nhà đầu tư nước ngoài không nhất thiết được chuyển toàn bộ ra khỏi Việt Nam bằng tiền mặt vì một phần có thể được giữ lại để tái đầu tư. Theo phương pháp thống kê cán cân thanh toán của IMF, toàn bộ khoản lợi nhuận đó được ghi nhận là thu nhập đầu tư thuộc nhà đầu tư nước ngoài, còn phần lợi nhuận giữ lại được ghi nhận là khoản đầu tư trực tiếp bổ sung vào Việt Nam.