Việt Nam: Kinh tế GiG thúc đẩy ngân hàng nâng cấp hạ tầng thanh toán

Các doanh nghiệp nền tảng tại Việt Nam ước tính tạo cơ hội việc làm cho khoảng 2 triệu người, một lực lượng lao động có dòng thu nhập phân tán đang buộc các ngân hàng phải thích ứng về thanh toán và dịch vụ tài chính.

Báo cáo về kinh tế GiG và thanh toán số do Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) công bố ngày 12/11/2026 cho biết sự mở rộng của kinh tế GiG đang thúc đẩy nhu cầu thanh toán nhanh, chi phí thấp và linh hoạt, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới hạ tầng thanh toán. Khi ngày càng nhiều người làm việc qua nền tảng số trong vận tải, giao nhận, dịch vụ ăn uống và tư vấn chuyên môn, các giao dịch trở nên đa dạng hơn về quy mô, tần suất và phương thức chi trả.

Người lao động GiG thường có thu nhập từ nhiều công việc, nhiều nền tảng và không theo chu kỳ cố định, nên tốc độ chuyển tiền, chi phí giao dịch và khả năng tiếp cận dịch vụ thanh toán ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và quản lý tài chính cá nhân. BIS nhấn mạnh vai trò của hệ thống thanh toán nhanh với khả năng chuyển tiền gần như tức thời, chi phí thấp và kết nối giữa nhiều tổ chức cung ứng dịch vụ.

Thông tin công bố tại hội thảo ngày 22/9/2026 về mở rộng an sinh xã hội cho người lao động trên nền tảng số, do Bảo hiểm xã hội Việt Nam phối hợp với Ngân hàng Thế giới tổ chức, cho thấy hơn 90% người lao động được khảo sát coi công việc trên nền tảng số là nguồn thu nhập chính, nhưng chỉ khoảng 1/5 tham gia bảo hiểm xã hội. Theo BIS, giao dịch được ghi nhận qua tài khoản có thể hình thành lịch sử tài chính, tạo cơ sở tiếp cận sản phẩm tiết kiệm, tín dụng và bảo hiểm.

Các ngân hàng có thể dựa trên dữ liệu giao dịch để nghiên cứu sản phẩm tiết kiệm, tín dụng phù hợp với dòng tiền thực tế của nhóm lao động này thay vì chỉ dựa vào bảng lương cố định, trong khi cơ chế tra soát, xử lý khiếu nại, phòng ngừa gian lận và bảo mật dữ liệu cần được chú trọng khi giao dịch ngày càng gắn với nhiều nền tảng.