Việt Nam: nguồn nhân lực là nút thắt lớn nhất khi ứng dụng AI trong tài chính

Ngành tài chính Việt Nam đã có những bước tiến về dữ liệu và hạ tầng cho trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng năng lực con người vẫn là yếu tố quyết định thành công, các quan chức cho biết tại Hội thảo “Tài chính số Việt Nam 2026” (VDF-2026) diễn ra sáng 24/9 tại Hà Nội.

Ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Bộ Tài chính nhấn mạnh AI khi đưa vào ngành tài chính phải giải được bài toán thực tế, mang lại hiệu quả đo lường được và phải được xây dựng trên nền dữ liệu tin cậy, có thể kiểm soát, giải trình cũng như bảo đảm an toàn. Ông đưa ra bốn bước chuyển đổi: từ số hóa thông thường sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ ứng dụng AI nhỏ lẻ sang năng lực AI tổng thể; phá vỡ thế cô lập để tạo hệ sinh thái liên thông; và chuyển từ xử lý an toàn về sau sang bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế.

Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an cho biết cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính là cơ sở đầu tiên và duy nhất đáp ứng chuẩn “đúng, đủ, sạch, sống”, truyền dữ liệu thời gian thực về Trung tâm. Ông đánh giá tài chính là lĩnh vực có tốc độ chuyển đổi số nhanh nhất và lan tỏa mạnh nhất đến nền kinh tế.

Tại các đơn vị nghiệp vụ, áp lực chuyển đổi số đang diễn ra hàng ngày. Ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết cơ quan này vận hành tới 20 hệ thống công nghệ thông tin chuyên ngành. Khi kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng trên 10% mỗi năm và dự kiến vượt 15% trong năm nay, việc đưa AI vào xử lý nghiệp vụ là bắt buộc để đẩy nhanh thông quan và giảm chi phí. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất khi áp dụng AI lại nằm ở yếu tố con người: dù dữ liệu và hạ tầng tốt, nguồn lực con người vẫn giữ vai trò quyết định, đòi hỏi phải đào tạo lại toàn bộ đội ngũ để làm chủ công nghệ mới.