Việt Nam: Đổi mới thể chế chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển

Việt Nam đang chuyển trọng tâm cải cách thể chế từ quản lý sang kiến tạo phát triển, bước đầu tạo chuyển biến về môi trường kinh doanh và năng lực địa phương, nhưng khoảng cách giữa chính sách và thực thi vẫn còn.

Những thay đổi chính bao gồm từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm", xóa bỏ cơ chế "xin - cho" chuyển sang hậu kiểm, và chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra. Các cải cách này nhằm tạo lập môi trường kinh doanh thuộc nhóm dẫn đầu khu vực.

Kết quả bước đầu: 79% doanh nghiệp thực hiện thủ tục trực tuyến cho rằng tiết kiệm thời gian và 78% ghi nhận tiết kiệm chi phí theo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025. Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện giảm từ 198 xuống 142. Nhiều địa phương đạt tăng trưởng hai con số: Quảng Ninh GRDP tăng 11,89% năm 2025, Hải Phòng GRDP tăng 11,81% năm 2025.

Tuy nhiên, khoảng cách thực thi còn tồn tại. Phân cấp trao quyền đặt cấp xã trước trách nhiệm lớn hơn nhưng thiếu hạ tầng số, dữ liệu dùng chung và nhân lực chuyên môn. Khung pháp lý chưa có cơ chế bảo vệ cán bộ sáng tạo trước khi hành động. GS. TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, cho rằng điểm nghẽn đã dịch chuyển từ thể chế chính sách sang năng lực tổ chức thực thi, cần chuyển từ đổi mới chính sách sang đổi mới hệ điều hành phát triển.