Việt Nam: Cải cách định giá đất nhằm đảm bảo bồi thường công bằng, kiểm soát tài chính

Việt Nam đang đại tu cơ chế định giá đất nhằm tháo gỡ các nút thắt định giá khiến nhiều dự án hạ tầng và bất động sản bị đình trệ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, với việc Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc định giá thông qua Bảng giá đất và Hệ số điều chỉnh thay vì các phương pháp định giá cụ thể.

Cách tiếp cận mới, được thể hiện trong Luật Đất đai sửa đổi, thay thế các phương pháp định giá phức tạp theo từng trường hợp bằng Bảng giá đất cấp tỉnh do Hội đồng nhân dân phê duyệt kết hợp với Hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Cải cách này được thiết kế nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường tính minh bạch và giúp nhà đầu tư chủ động tính toán hiệu quả tài chính ngay từ khi lập dự án, Thủ tướng cho biết.

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng nếu để giá đất vận hành thuần túy theo thị trường qua đấu giá sẽ đẩy chi phí dự án lên quá cao, kéo theo giá nhà tăng vọt, vượt sức mua của đại đa số người dân. Do đó, Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo điều tiết giá đất và giá nhà, ưu tiên nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, chuyển dịch từ tư duy coi trọng sở hữu nhà ở sang bảo đảm chỗ ở hợp pháp cho mọi người dân.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh cơ chế bồi thường và tài chính đất đai phải hài hòa ba lợi ích: Nhà nước thu đúng thu đủ cho ngân sách, doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, và người dân bị thu hồi đất được bảo đảm cuộc sống ổn định. Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) cho rằng giá bồi thường thường thấp hơn thị trường, khiến người dân không đủ mua suất đất tái định cư; bà đề xuất giá bồi thường phải phản ánh giá trị thực tế, và người dân được quyền yêu cầu giải trình minh bạch và kiểm tra độc lập. Đại biểu Nguyễn Thế Duy (TP. Hồ Chí Minh) đề xuất chi phí bồi thường do nhà đầu tư ứng trước phải được khấu trừ vào tiền sử dụng đất của các dự án khác cùng nhà đầu tư trên địa bàn tỉnh, hoặc được ngân sách hoàn trả trực tiếp. Ông cũng kiến nghị thời điểm xác định giá đất tính nghĩa vụ tài chính là thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, giúp người dân và doanh nghiệp cùng chung mặt bằng giá, giảm khiếu kiện.