Việt Nam: Cải cách lập pháp thu hẹp khoảng cách giữa quy định và thực tiễn doanh nghiệp

Làn sóng cải cách pháp luật mới nhất của Việt Nam đang thu hẹp khoảng cách giữa nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp thông qua tính minh bạch chưa từng có trong quy trình soạn thảo, khi các bộ ngành phải giải trình tác động của từng quy định đối với chi phí đầu tư và gánh nặng hành chính.

Nỗ lực cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đã dẫn đến tốc độ lập pháp kỷ lục — 89 đạo luật được thông qua chỉ trong năm 2025, gấp gần ba lần năm 2024 và năm lần mức trung bình trước đó, theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Thời gian soạn thảo giảm xuống còn trung bình khoảng 221 ngày, một số luật chỉ mất hai tháng theo quy trình rút gọn.

Các hiệp hội doanh nghiệp và công ty hiện nhận được bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm không chỉ dự thảo luật mà còn báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp và phản hồi của các bộ — những tài liệu trước đây chỉ lưu hành nội bộ. "Chúng tôi rất mừng khi thấy một số kiến nghị đã được lắng nghe," bà Ninh Thị Len, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam chia sẻ.

Dù có tiến bộ, khảo sát của VCCI với 879 phản ánh từ doanh nghiệp cho thấy 51,45% xuất phát từ quy định chưa rõ ràng hoặc không khả thi, trong khi 36,7% liên quan đến chi phí tuân thủ tăng. Khoảng cách giữa "logic pháp lý" và "logic thực tiễn" vẫn còn lớn, với các bộ chỉ chấp nhận dưới một nửa số vướng mắc được báo cáo ở một số lĩnh vực. VCCI lưu ý có cơ quan không chấp nhận bất kỳ ý kiến vướng mắc nào từ doanh nghiệp.

Chính phủ đã giao Bộ Tư pháp đánh giá độc lập liệu các bộ có thực sự cắt giảm thủ tục hay chỉ mang tính hình thức. Sự thay đổi này đang biến các mối quan tâm lâu năm của doanh nghiệp thành "bộ lọc" mà các nhà lập pháp phải vượt qua, báo hiệu những chuyển biến sâu hơn trong tư duy quản lý nhà nước.